هزینه انتشار،‌هزینه مولف، هزینه رسیدگی، هزینه چاپ، هزینه داوری، هزینه هیئت تحریریه، مجلات پولی و …. همه اینها موضوعاتی است که امروزه مورد سوال بسیاری از پژوهشگران است. امروز تصمیم گرفتم بصورت مفصل به این موضوع بپردازم.

در گذشته ها نویسندگان هر مقاله ای که به مجله ارسال می کردند بصورت رایگان منتشر می شد. از مدتها قبل فرایند این کار به این سمت رفته است که حتی مجلاتی که وابستگی سازمانی و بودجه ای به یک مرکز دانشگاهی یا صنعتی یا علمی داشته اند هم به این سمت میروند که خودکفا بشوند و برای خودکفاشدن هم علاوه بر فروش نسخه های فول تکست مقالات خود به پژوهشگران و مراکز علمی از مسیر اخذ هزینه های رسیدگی به مقاله و انتشار آن از نویسنده هم اقدام می کنند. برخی از مجلات هم این داستان را به سمتی سوق داده اند که نویسنده درصورتی که بخواهد مقاله ایشان بصورت فول تکست در وبسایت مجله قابل رویت و دانلود رایگان باشد لازم است که هزینه ا نتشار را ( که معمولا چندصد دلار یا چند هزاردلار آمریکا می باشد ) به مجله بپردازد وگرنه مجله درصورتی که این هزینه را ازنویسنده دریافت نکند مجبور خواهد بود مقاله را بصورت غیر رایگان در وبسایت برای دانلود پولی قرار بدهد. هزینه هایی که مجلات بابت انتشار مقالات از نویسندگان دریافت می کنند معمولا به انواع زیر است:

 

یک. هزینه رسیدگی به مقاله یا Processinmg Fee

که به این هزینه معمولا Submission fee هم گفته می شود و هزینه ای است که صرفا مربوط به هزینه رسیدگی و داوری مقاله در مجله مربوط می شود و هزینه زیادی نیست. این مبلغ معمولا پنجاه یا صد دلار و یا درهمین حدود است. این مبلغ معمولا بیش از هر مجله ای توسط مجلاتی دریافت می شود که روزانه دهها مقاله به آنها Submit می شود و واقعا فرصت رسیدگی به اینهمه مقاله را درشرایط معمولی ندارند و برای اینکه هر کسی به خاطر شهرت آن مجله هوس نکند که مقاله اش را به آنجا بفرستد تا ببیند آنچا چه می کنند و چه نظرات داوری روی مقاله ایشان می دهند، آمده اند و این مبلغ را ابتدا دریافت میکنند. نمونه چنین مجلاتی را میتوانم مجله Blood نام ببرم.

 

دو. هزینه داوری سریع:

برخی از مجلات هم آمده اند و قدری قدرت تخیل خود را بکار گرفته و ابتکار دیگری کرده و اعلام کرده اند که فرایند رسیدگی معمول به یک مقاله دراین مجله مثلا چیزی حدود سه تا شش ماه است و اگر نویسنده ای می خواهد که مقاله ایشان سریعتر در مجله تحت داوری قرار بگیرد لازم است که مبلغی را که برابر با چندصد دلار می باشد به مجله بپردازد تا مثلا مقاله ایشان در ا سرع وقت و در طی دو تا سه هفته تحت داوری قرار بگیرد. نمونه چنین مجلاتی را می توانم مجله Journal of Internet Medical research نام ببرم که معتبر ترین مجله مرتبط با E Health در دنیا است و از آنجایی که تابحال چندین مقاله را برای این مجله داوری کرده (‌ و مردود کرده ام Tongue out ) با داستان این مجله دراین مورد کاملا آشنا هستم.

لازم به توضیح است که دو مجله ای که در بالا با ذکر نام اشاره کردم ( مجله Blood و مجله JIMR ) هردو از معتبرترین مجلات دنیا در حیطه علمی خود می باشند.

توضیح اینکه پرداخت هزینه سابمیشن فی و یا پرداخت هزینه داوری سریع به این معنی نیست که مقاله حتما پذیرش خواهد شد.

 

 

سه. هزینه دسترسی رایگان:

 

این هزینه را بعنوان هزینه Open Access می شناسیم و توضیح آن را در ابتدای این مطلب نگارش کرده ام. درصورتی که نویسنده انتخاب کند که مقاله ایشان بصورت اوپن اکسس قابلیت دانلود فول تکست از وبسایت مجله داشته باشد لازم است که هزینه آن را نویسنده به مجله بپردازد ( بعبارتی دیگر ، هزینه ای را که قرار بوده است خوانندگان مجله به مجله بپردازند تا بتوانند مقاله فول تکست را دانلود و مطالعه نمایند را نویسنده پیشاپیش به مجله می پردازد و مقاله خودش را بصورت فول تکست قابل دانلود درمجله می کند ) . این گزینه به نویسنده این امکان را می دهد که مقاله ایشان بیشتر خوانده شود و بیشتر مطالعه شود و احتمال آنکه نویسندگان دیگر در مقالاتشان به این مقاله ارجاع بدهند هم بیشتر خواهد شد.

 

چهار. هزینه انتشار یا هزینه مولف:

برخی از مجلات آمده اند و بدون درنظر گرفتن اینکه قبلا و بهنگام Manuscript Submission از نویسنده تقاضای پرداخت Submission fee را کرده باشند و یا نکرده باشند، بعد از آنکه مقاله توسط مجله پذیرش بشود وقبل از انتشار مقاله، یک Invoice به نویسنده مسئول ارسال میکنند که حاوی اعلام هزینه انتشار است که معمولا چندصد دلار و دربرخی موارد چندین هزاردلار آمریکا می باشد. این مبلغ را معمولا تحت عنوان هزینه انتشار یا Publication Fee از نویسنده دریافت میکنند و یا تحت عنوان Page Charge و یا تحت عنوان Author Fee و یا تحت عنوان Coloured Page Charge از نویسنده دریافت می کنند.

این هزینه را کلا می توان بصورت عمومی تحت عنوان Publication Fee درنظر گرفت که معمولا یک رقم ثابت است مثلا پانصد دلار یا هزار و پانصد دلار یا دو هزا یورو و غیره. ولی گاهی اوقات مجلات آمده اند و گفته اند اگر مثلا مقاله ای حاوی سه نویسنده باشد لازم است که مبلغ سیصد یورو بپردازد و به ازای هر یک نفر نویسنده اضافه در لیست نویسندگان لازم است که نویسنده مسئول مبلغی اضافی برابر با یکصد یورو و یا غیره بابت هر یک نفر اضافه به مجله بپردازد. این مبلغ را می توان بصورت تخصصی تر تحت عنوان Author Fee نامگزاری کرد و البته برخی مجلات آمده اند و گفته اند که نویسندگانی که از کشورهای با درآمد کم هستند می توانند هزینه کمتری را بپردازند.

علاوه بر آن ممکن است مجله اعلام کند که انتشار مقالات رایگان است ولی درصورتی که یک مقاله حاوی یک تصویر رنگی با کیفیت بالا باشد و بخواهد آن تصویر رنگی منتشر بشود لازم است که به ازای هر صفحه رنگی یا هر تصویر رنگی مبلغی معادل چند ده یا چند صد دلار به مجله پرداخت بشود. گاهی نیز مجلات به ازای هر جدول یا Tabgle و هر تصویر یا Figure سیاه و سفید و یارنگی یک نرخ خاصی را مشخص کرده اند که از نویسنده دریافت می کنند و یا می گویند که اگر مقاله کمتر از سه هزار کلمه باشد رایگان است ولی اگر بیش از آن باشد به ازای هر هزار کلمه لازم است که مثلا یکصد یا دویست دلار به مجله پرداخت بشود.

بنابراین ما در موضوع پرداختهای نویسندگان مقالات به مجلات آکادمیک تنوع زیادی از انواع پرداخت را مشاهده می کنیم که همه این تنوع ها بستگی به سیاستهای هر مجله دارد و بستگی به نوع انتشار کاغذی یا الکترونیک و سایر موارد درحیطه تصمیم گیری دبیران اجرایی مجله دارد.