مقاله گذشته زشوال ده با چهار تاملی در یک بیت تاریخ دار شاهنامه که چکیده‌ی آن در زیر آورده شده است، در پاییز و زمستان ۱۳۹۱ در پژوهشنامه ادب حماسی (پژوهش نامه فرهنگ و ادب از صفحه ۱۱۵ تا ۱۲۵ منتشر شده است.
نام: گذشته زشوال ده با چهار تاملی در یک بیت تاریخ دار شاهنامه
این مقاله دارای ۱۱ صفحه می‌باشد، که برای تهیه‌ی آن می‌توانید بر روی گزینه‌ی خرید مقاله کلیک کنید.
کلمات مرتبط / کلیدی:
مقاله فردوسی
مقاله شاهنامه
مقاله چهارده شوال
مقاله بیت تاریخ دار
مقاله بهیم نگر
مقاله خراج

نویسنده(ها):
جناب آقای / سرکار خانم: نحوی اکبر

چکیده و خلاصه‌ای از مقاله:
فردوسی در آغاز داستان اشکانیان می گوید: محمود خراج یک سال را به نیم کاهش داد و خبر آن در چهارده شوال به طوس رسید و مردم محمود را دعا کردند. کاستن از خراج در چه سالی و علت آن چه بوده است؟ استاد تقی زاده صدور این فرمان را به مناسبت قحط و غلای خراسان در سال ۴۰۱ دانسته است، اما دکتر زریاب خویی برآن بوده است که محمود خراج سال ۴۰۰ را کاهش داده بود و انگیزه آن غنایمی فراوان بوده است که محمود پس از فتح قلعه بهیم نگر در آن سال بدست آورد. دکتر امیدسالار که سال ۴۰۰ را مستند به قول دکتر زریاب برای تاریخ فتح بهیم نگر پذیرفته اند، در یادداشت های شاهنامه این دو نظر را با یکدیگر تلفیق کرده، تباینی میان آن دو ندیده اند. چون این موضوع به تاریخ نظم نهایی شاهنامه ارتباط می یابد.
در این مقاله پس از بحث و بررسی، نتیجه گیری شده است که فتح قلعه مزبور در اوایل ذی قعده ۳۹۹ یعنی حدود ۲۴ ماه پیش از بروز قحطی خراسان در شوال ۴۰۱ پایان گرفته بود. بنابراین نمی توانسته است انگیزه ای برای کاهش خراج در آن سال بوده باشد. کاهش خراج سال ۴۰۰ نیز بنابر دلایلی پذیرفتنی نیست، بلکه فقط نظر استاد تقی زاده درست است و قرینه ای بیرون از متن شاهنامه نیز آن را تایید می کند.