مقاله تحلیل ابعاد کالبدی- فضایی تمرکزگرایی در نظام شهری ایران که چکیده‌ی آن در زیر آورده شده است، در پاییز ۱۳۹۳ در مسکن و محیط روستا از صفحه ۸۳ تا ۱۰۰ منتشر شده است.
نام: تحلیل ابعاد کالبدی- فضایی تمرکزگرایی در نظام شهری ایران
این مقاله دارای ۱۸ صفحه می‌باشد، که برای تهیه‌ی آن می‌توانید بر روی گزینه‌ی خرید مقاله کلیک کنید.
کلمات مرتبط / کلیدی:
مقاله ایران
مقاله نظام شهری
مقاله تمرکزگرایی

نویسنده(ها):
جناب آقای / سرکار خانم: حیدری علی

چکیده و خلاصه‌ای از مقاله:
در چند دهه اخیر سکونتگاه های شهری دنیا با سرعت زیادی گسترش یافته و به شهرهای بزرگ تبدیل شده اند. این گسترش در مورد کشورهای در حال توسعه حادتر می باشد، به طوری که یکی از بارزترین ویژگی های شهرنشینی در این کشورها توزیع فضایی نامناسب شهرها می باشد. سرعت و شتاب افزایش جمعیت در شهرها و تمرکز جمعیت در کانون های خاص و محدود و بازتاب آن بر ساختار کالبدی و فیزیکی شهرها از جمله مسائلی است که در سال های اخیر بسیاری از دولت ها و برنامه ریزان را با چالش اساسی مواجه نموده است. عدم توجه به نظام شهری و نحوه پراکنش مراکز و کانون های شهری در پهنه سرزمین از یک سو و رشد شتابان شهرنشینی از سوی دیگر، به گسیختگی و عدم انسجام در ساختار فضایی منجرخواهد شد. برآوردها نشان می دهد در حالی که در فاصله سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۳۰ جمعیت شهرنشین دنیا ۷۲ درصد رشد خواهد نمود، رشد نواحی ساخته شده شهرهای صد هزار نفری و بیشتر ۱۷۵ درصد خواهد بود. درحالی که در اغلب برنامه های ۵ ساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پس از انقلاب اسلامی ایران، کاهش سرعت رشد مادر شهرها به عنوان عاملی مهم در توازن فعالیت ها و جمعیت در نظر گرفته شده است، بررسی نظام شهری ایران در دهه های اخیر گرایش به تمرکز و استقرار جمعیت در پایتخت و شهرهای بزرگ را به وضوح نشان می دهد. در سال ۱۳۸۵ شش مادر شهر ایران ۱۵ میلیون نفر و یا به عبارتی ۳۲ درصد جمعیت شهرنشین کشور را در خود جای داده اند. همچنین ۷ شهر بین ۵۰۰۰۰۰ تا یک میلیون نفر جمعیت در کشور وجود داشته که اگر جمعیت آنها را به جمعیت مادر شهرها اضافه کنیم مجموعا بالغ بر ۲۰ میلیون نفر و به عبارتی ۴۳ درصد جمعیت شهری کشور را در بر می گیرند که موجب رخدادها و مشکلات فراوانی شده اند. فرایند رشد شهری و تمرکزگرایی در نظام شهری ایران ضمن برهم زدن توازن جمعیت بین سکونتگاه ها، باعث آلودگی های زیست محیطی، تخریب باغات و اراضی کشاورزی، رشد حاشیه نشینی و کمبود سرانه فضاهای عمومی و خدماتی در شهرها شده است که در مقاله حاضر به تفصیل موارد مذکور مورد کنکاش قرار گرفته است. در مقاله حاضر با روش تحقیق توصیفی، تحلیلی و با استفاده از نتایج سرشماری های عمومی نفوس و مسکن و مدل زیپف، شاخص نخست شهری، شاخص چهار شهر و ضریب جینی، ابعاد کالبدی- فضایی تمرکزگرایی نظام شهری در ایران بررسی شده است. جهت اصلاح نظام شهری و دستیابی به نظام شهری متوازن در کشور، توجه به شهرهای کوچک و میانی و طرح های آمایش سرزمین بسیار ضرورت دارد.