کنواسیون مبارزه با خشکسالی

حوزه چهارم و مرتبط با ریزگردها درحقوق بین الملل موضوع کنترل و مبارزه با خشکسالی است. یکی از دلایل اصلی گسترش پدیده ریزگردها نیز هم اکنون تشدید اثرات خشکسالی است. در این خصوص به گواهی اسناد بینالمللی، باید از کنوانسیون ۱۹۷۳ اواگادوگو در خصوص تشکیل کمیته دائمی بین الدولی نظارت بر خشکسالی یاد نمود. این کنوانسیون با هدف مبارزه با خشکسالی و آثار آن در منطقه آفریقا تدوین گردیده است. (United Nations Environment Programme, 1997, p. 151) علاوه بر این کنوانسیون، کنوانسیون مقابله با بیابانزایی نیز به طور مفصل به موضوع خشکسالی پرداخته است. در نهایت می توان گفت که پدیده گرد و غبار با موضوعات متنوعی پیوند می خورد.

 حقوق موضوعه ایران

برطبق اصل ۵۰ قانون اساسی ایران »در جمهوری اسلامی ایران حفاظت از محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعدی باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشد وظیفه عمومی تلقی می گردد. از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.«

آنچه که درخصوص ریزگردها با توجه به این اصل مطرح می شود این است که اطلاق قسمت اخیر اصل ۵۰ قانون اساسی نمی تواند مستمسکی در دفاع از حقوق ملت در عرصه بینالمللی باشد. زیرا به هر حال این اصل ریشه در حقوق داخلی دارد و نمی تواند به صرف اندراج در حقوق داخلی در عرصه بینالمللی بدان استناد جست (حبیبی، ۱۳۸۲،صص.(۱۷۵-۱۷۳ لیکن این واقعیت که منشا ریزگردها خارجی است، نمی تواند دولت را از انجام تعهدات مندرج در این اصل بری نماید. بر همین اساس در چارچوب مدیریت بحران، تا زمانی که بتوان به توافقی جامع با سایر همسایگان دست یافت، دولت متعهد به انجام تعهدات خود می باشد. به این ترتیب تا زمان حل مساله به صورت مدیریت کلان باید با استفاده از طرحها و برنامه های منظم، تاثیرات سوء این آلودگی ها را به حداقل کاهش داد.

براین اساس باید حق بر سلامتی در گرو ارائه راهکارهایی همچون تهیه ماسک های محافظتی مناسب و درمان افراد در کلنیک های خاص و … تحقق می یابد. مالچ پاشی به منظور کاهش شدت این پدیده نیز در کل اقدامی مناسب برآورد می شود. ایجاد کمربندهای سبز در اطراف شهرها به ویژه در منطقه سیستان، در استانهایی همچون کرمانشاه، ایلام، کردستان و خوزستان به یقین در کاهش شدت این مضرات مفید است.