چالش های فرآیندهای غشایی در صنایع لبنی

عدم وجود مایع راکد در تماس با فرآورده به عنوان اولین  مساله در طراحی بهداشتی تجهیزات می باشد. وجود نقاط مرده به عنوان عناصر نامطلوب در سطح غشا منجر به تشکیل ژل در این نقاط و به دنبال آن کاهش نفوذ مایع به غشا می شود که در نهایت منجر به گرفتگی غشا خواهد شد. قابلیت استفاده از تنش و استرس برشی بالا به منظور جلوگیری از تشکیل ژل در سطح غشا خصوصا در ویسکوزیته بالا از اهمیت ویژهای برخوردار است . بنابراین گرفتگی غشاها یکی از مشکلات اساسی موجود در مسیر فرآیندهای غشایی است [١].

 گرفتگی غشاء

در واقع منظور از گرفتگی غشاء، تغییر غیر قابل برگشت خواص فرآیندهای غشایی است که نتیجه تعاملات مختلف از اجزای جریان ماده غذایی و غشا می باشد[۵]. پدیده گرفتگی سبب کندی جریان، توقف خط تولید، تخریب غشا و دستگاهها، تهدید سلامت مصرفکنندگان ناشی از باقیمانده مواد شوینده در محصو ،افزایش زمان نگهداری ماده غذایی در سیستم ، احتمال افزایش بار میکروبی فرآورده نهایی و در نهایت کاهش بهرهوری و افزایش هزینه های تولید می شود[۶].

 انواع گرفتگی غشاء

به طور کلی گرفتگی غشا به دو صورت سطحی و دائمی است .

. گرفتگی سطحی : عامل گرفتگیسطحی ته نشین شدن لایه ای یکنواخت روی سطح غشاء است . که این نوع گرفتگی با محلولهای شستشو قابل برطرف شدن است . گرفتگی سطحی شایع ترین نوع گرفتگی در کارخانه هامی باشد.

. گرفتگی دائمی : در گرفتگی دائمی ذرات به داخل منافذ غشاء نفوذ کرده و آنها را مسدود می کند کهدر این حالت نمی توان توسط عملیات شستشو گرفتگی غشاء را برطرف کرد.

یکی دیگر از عوامل مهم در گرفتگی غشاها مسأله جذب مولکولهای درشت به سطح غشاء است . این پدیده یک فرآیند ترمودینامیکی خود به خودی است که شاید اولین مرحله در بروز گرفتگی غشا باشد[٨،٧].