سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: اولین همایش منطقه ای توسعه منابع آب

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

عبدالمجید محمدی – دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران-آب دانشگاه سیستان و بلوچستان.
محمد گیوه چی – استاد یارو عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان.

چکیده:

یکی از پدیده ھای مھم در گردش آبی طبیعت پدیده تبخیر است کھ بدون وقفھ در سطح کره زمین اتفاق می افتد.منظور از تبخیرفرایندی است کھ توسط آن آب از حالت جامد یا مایع بھ حالت گاز یا اصطلاحا بخار در می آید. در این فرایند انرژی مورد نیاز، از محیط خارج گرفتھ می شود. در واقع از این انرژی برای تضعیف نیروھای بین مولکولی یخ یا آب استفاده می گردد تا بطور کلی مولکول ھا را از ھم جدا بنماید. این انرژی از انرژی حرارتی خورشید و یا انرزی ذخیره در آب گرفتھ می شود،لذا ھمواره تبخیر موجب کاھش درجھ حرارت آب،در محیطی کھ فرایند اتفاق می افتد، می گردد. بیشترین مقدار تبخیر از سطح آزاد آب اتفاق می افتد. برای مثال تبخیر از سطح اقیانوس ھا، دریاھا و دریاچھ ھا و مخازن اب در سدھا و بندھا از این نوع تبخیر می باشد.بھ علاوه تبخیر از سطح مرطوب خاک نیز بھ وقوع می پیوندد. این مسئلھ از نقطھ نظر کشاورزی و امر آبیاری مزارع اھمیت بسزایی دارد. از مطالھ تبخیر و اندازه گیری آن و در نھایت تجزیھ و تحلیل امار و اطلاعات مربوط بھ تبخیر در پروژه ھای آبی،مانند طرح بندھا،سدھا و طرح ھای آبیاری استفاده می شود. اھمیت تبخیر از آنجاآشکار می گردد کھ سالانھ میلیون ھا متر مکعب آب شیرین از مخازن مصنوعی سدھا کھ بھ دست انسان ساختھ شده تبخیر می گردد. در واقع برای تنظیم مصارف آب در طرح سدھا،کاھش حجم مفید اب ذخیره شده در نتیجھ تبخیر را، مورد توجھ قرار می دھند.اگر سطح دریاچھ ھای مصنوعی کھ در نتیجھ ایجاد سدھا در کشور بھ وجود آمده ٣۵٠ کیلو متر مکعب و مقدار تبخیر را بھ طور متوسط ١.٢ متر در سال فرض نماییم،مقدار آب شیرینی کھ سالیانھ از دریاچھ پشت سدھا تبخیر می گردد بھ ۴٢٠ میلیون متر مکعب میرسد کھ برای کشور خشکی مانند ایران حائز اھمیت است. شاید این مسئلھ قابل توجھ باشد کھ درحدود ٧۵ درصد کل بارندگی سالیانھ در سطح کره زمین دوباره بھ صورت تبخیر و تعرق بھ جو برمی گردد. در این بررسی تبخیر را مورد بحث قرار داده و کاربرد عملی این پدیده را در مسائل ھیدرولوژیکی بررسی می نماییم. در این مقالھ، شبکھ عصبی مصنوعی بھ عنوان روشی موثر جھت تخمین میانگین تبخیر ماھانھ بکار گرفتھ شده است. شبکھ ای با ساختار و آموزش مناسب و داده ھای کافی قادر است تاثیرات مخفی و ارتباط بین میانگین تبخیر و عوامل موثر بر آن را بدون استفاده از روابط اختصاصی و معادلات تبخیر فراگیرد. پس از طرح و آموزش شبکھ کاربرد این مدل محاسباتی در براورد میانگین تبخیر ماھانھ برای یکی از ایستگاه ای کشور بررسی شده است. نتایج حاصل از آن نشان دھنده بھبود قابل توجھی در دقت تخمین میانگین تبخیر ماھانھ و کارایی این روش می باشد