حقیقتَ محاکات قــوای حســی مخاطب انجام شــود، رویکرد مورد اســتفاده یا تقلیــد از طبیعت کــه مبتنی بر نظریه هایــی چون »نظریه بــرای رمزپــردازی، رویکردی حســی یا اســتقرایی اســت تجلی« اســت نیز تقلید زمین از آســمان یا بازتاب آســمان در که اســاس آن بر اســتقراء مشاهدات حســی مختلف توسط زمین و معنا در ماده است و در عرصه هنر و معماری اسلامی، مخاطب است (جوادی آملی، ۱۳۹۰، .(۳۴۵ اما اگر معرفت            نقــش و صورت، تجلی معانی آســمانی می باشــد (بلخاری، به رمزگان توســط قــوای عقلی و شــهودی او انجام پذیرد،  رویکرد مورد اســتفاده برای رمزپردازی، رویکرد استنباطی       ۱۳۹۲، .(۱۵۵ ازایــن رو، در معمــاری ســنتی، ماننــد همه         هنرهای سنتی هیچ چیز هرگز از معنی منفک نیست و معنی است که در آن، حس نقش چندانی ندارد (همان، .(۳۴۶ به

هم چیزی جز معنویت نیست (نصر، ۱۳۸۰، م). معنویتی که   بیان دیگر، در رویکرد حســی یا استقرایی، صورت یا ظاهر لازمه عبادت به عنوان هدف اصلی خلفت است: “و ما خلقت اثر اســت که رکــن اصلی نمادپردازی را تشــکیل می دهد و ّ ۲  (ســوره ذاریات، آیه .(۵۶ لذا از این ظاهر، همان صورت محسوســه اســت که بر جنبه کمی الجن و الانس الا لیعبدون” منظر اسلامی، صورت هنری، رمز یک حقیقت برتر است که که در نهایت به آسانی قابل درک است تأکید دارد (اردلان و این صورت به آن حقیقت اشاره دارد (ندیمی، ۱۳۸۲، .(۱۳۲ بختیــار، ۱۳۸۰، .(۵ اما در رویکرد دوم، رکن اصلی عبارت         توجــه به این نکتــه در تحلیل رویکردهایی کــه در ادامه ذکر        اســت از باطن که ناظــر بر جنبه ذاتی یا کیفی آثار اســت که می شود حائز اهمیت است و طبق مبانی اسلامی، نمی توان برای شناختَ به تمام معنی آن باید بتوان ظاهر را به اصلش برای مدلول نشــانه ها در هیچ یــک از این رویکردها، ارزش َ            بازگرداند که این کار به کمک تأویل میســر می شــود؛ تأویل ذاتی، استقلالی و فارغ از معنویت قائل شد.

پلی اســت میان ظاهری و باطنی و راهــی که به مدد تأویل     بر این اســاس، بــرای رمزپردازی در معماری اســلامی، دو از ظاهری به باطنی ختم می شــود فقــط به میانجی عقل و رویکرد اصلی قابل ارائه است که وجه تقسیم این دو، مبنای شهود پیمودنی است(همان). در ادامه، ضمن تبیین اجمالی        معرفت شــناختی مورد اســتفاده در آنها است؛ به این ترتیب دو رویکــرد فوق الذکر در جدول شــماره ۱، ظرفیتهای آنهاَ اثر معماری توسط که چنانچه بازخوانی و معرفت به رمزگان در معماری اســلامی مورد تدقیق قرار خواهد گرفت قوای هدف در فرایند رمزپردازی رکن اصلی در فرایند رمزپردازی نوع مزپردازی