سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: همایش بین المللی فارس در جنگ جهانی اول

تعداد صفحات: ۱۵

نویسنده(ها):

هیبت الله مالکی – عضو هیأت علمى دانشگاه آزاد اسلامى واحد فیروزآباد

چکیده:

از آن روز که غضنفرالسلطنه برازجانى سردار قیام ملى جنوب ایران علیه استعمار انگلیس و حکمران دشتستان، سایر رؤسا و خوانین وطن پرست دشتستان و تنگستان را به شهر برازجان فر اخواند و در شهر برازجان از زایر خضرخان اهرمى و رییس على دلوارى و شیخ حسین عربدموخ چاه کوتاهى خواست که علیه تجاوزات دولت استعمارگر بریتانیا، جبهه اى متحد تشکیل دهند و هر یک از اعضاء این ائتلاف تعهد کنند که در برابر دشمن متجاوز به خاک مقدس ایرانتا سرحد جان ایثار نمایند سه سال مى گذشت؛ سال هایى پر حادثه و مقرون به پیروزى و شکست. در این ایام هنوز بیش از ۴۳ روز از آغاز نبرد علیه استعمار نگذشته بود که رییس على دلوارى بهدست یکى از همراهان تنگستانى خود ترور شد و به شهادت رسید. غضنفرالسلطنه که از توان نظامى، اندیشه ى سیاسى و قدرت اقتصادى بسیار بالایى برخوردار بود و در واقع مغز متفکروطن پرستان جنوب ایران به شمار مى رفت و از روزهاى نخستین حکومت خود یعنى از سال ۱۳۲۴ قمرى، ۱۲۸۵ خورشیدى برابر ۱۹۰۶ میلادى به روایت اسناد کتاب آبى همواره علیه منافعدولت انگلیس اقدام مى کرد. وجاهت ملى و شخصیت کم نظیر ایشان در ثبات رأى و پایدارى در برابر استعمار گران، زمینه ى اقدامات جداگانه اى را علیه ایشان فراهم کرده بود. چنان که دوماه قبل از اشغال بندر بوشهر به دست نیروى مهاجم انگلیسى، خوانین وابسته هم چون حیدر خان حیات دارودى و اسماعیل خان شبانکاره، دوستان ساحلى انگلیس ها که وابستگى خود را قبلاً نیزبارها به اثبات رسانیده بودند به وساطت مستر مگر دیچ، رییس انگلیسى تلگراف خانه ى کازرون و با کمک هاى مادى کنسولگرى بوشهر و دریافت سلاح از وابسته ى نظامى کنسولگرى بوشهردر شمال دشتستان به موازات رودخانه ى دالکى جنگى تمام عیار علیه غضنفرالسلطنه به راه انداختند.