سال انتشار: ۱۳۸۸

محل انتشار: همایش بین المللی خلیج فارس

تعداد صفحات: ۱۹

نویسنده(ها):

غلامحسین نوعی – *کارشناس ارشد تاریخ و سردبیر فصلنامه تاریخ پژوهی دانشگاه فردوسی مشهد
لیلا ساجع –

چکیده:

خلیج فارس نام تاریخی آب هایی است که از دوره باستان تا به امر وز بدین نام خوانده شده و از قرن ها پیش و از زمان تمدن بینالنهرین به عنوان یک آبراه مهم تجاری و نظامی اهمیت ویژهای داشته است و به سبب قرار گرفتن در مسیر خطوط دریایی اقیانوس هند، دریای عمان، دریای سرخ و دریای مدیترانه و اتصال به سواحل ایران، بین النهرین و شبه جزیره عربستان، در دورههای مختلف تاریخ و در بیش تر کشمکش های سیاسی و رقابت های اقتصادی شرق و غرب نقش مهم و محوری ایفا نموده است . خلیج فارس و دریای عمان همواره در سیاست خارجی دولت های ایران جایگاه ویژهای داشته است. با وجود فراز و نشیبهای پی در پی در تمرکز سیاسی و توانمندی اقتصادی و نظامی حکومت ها، این فرایند از روزگار باستان تا دوران معاصر کم و بیش ادامه یافته است. با ظهور دولت پهلوی، خلیج فارس و دریای عمان در عملکرد خارجی و سیاست منطقه ای ایران به اهمیت بینظیری دست یافت و جزو جدایی ناپذیر سیاست های نزدیک و کلان دولت شاهنشاهی تهران قرار گرفت . تکاپوهای نوین ایران برای بازگرداندن قدرت و حاکمیت سنتی در سرحدات شمالی و جنوبی تنگۀ هرمز با تأثیرپذیری از مجموعه عوامل در هم تنیده داخلی و بین المللی، نقش آفرینی ممتاز و مسلطی را به همراه داشت .در این پژوهش به نیروی دریایی حکومت پهلوی در خلیج فارس پرداخته میشود . ابتدا پیش از هر چیز اوضاع طبیعی و سیاسی و ویژگی های خاص خلیجفارس بررسی میشود و دلیل توجه سرزمین های اطراف خلیج و دولت های دیگر به این منطقه مورد بررسی قرار می گیرد. سپس تاریخ دریانوردی ایران از دوره باستان به طور خیلی مختصر ذکر می شود تا پیشینۀ نیروی دریایی و کشتیرانی ایران جهت بررسی کامل دوره پهلوی روشن شود . پس ازآن نیروی دریایی حکومت پهلوی به طور مفصل مورد ارزیابی قرار می گیرد؛ چگونگی تأسیس نیروی دریایی و عملکرد و تجهیزات آنها که به دوره رضاشاه و محمدرضاشاه پهلوی تقسیم میشود، از مسایل مورد بررسی است