سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: همایش بین المللی دانش سنتی مدیریت منابع آب

تعداد صفحات: ۱۵

نویسنده(ها):

عشرت مهرابی – دکتری جغرافیا

چکیده:

موضوع مقاله: نقش مدیر یت سنتی آب در مشارکت مردمی وسطوح تصمیم گیری مدیریت منابع آبمباحث توسعه روستایی در قرن حاضر پیوسته مورد توجه برنامه‌ریزان تحول در جوامع در حال توسعه بوده، کتب، مقالات و گزارشات متعددی در این زمینه تنظیم یافته، نخبگانی در گوشه و کنار جهان در این مسیر سعی و تلاش کرده‌اند. البته جامعه روستایی ایران نیز طی تاریخ طولانی خود، در مدیریت بر منابع طبیعی و انسانی و بهره‌گیری از آنها تجارب طولانی اندوخته و راهکارهایی تطبیقی را یافته و بکار گرفته است، که بعضاً با جدیدترین روشهای مدیریت بر منابع روستایی منطبق و برخی حتی قابلیت اجرایی بیشتری دارند.از جمله این راهکارها، مدیریت بر منابع آب در سرزمین کم آب ایران است، که الگوی مدیریتی آن چون از ضروریات خاص محلی و ویژگیهای فرهنگی او منشأ یافته، تطبیقی‌ترین طرق ممکن مدیریت بر این گونه منابع را بوجود آورده‌است. از جمله: مدیریت سنتی آب زاینده رود، که در طول بیش از ۲۰ قرن در منطقه آبیاری آن مجرا بوده و به گفته مولف محاسن اصفهان در قرن چهارم هجری، سهم هر بوته گل در منطقه زاینده‌رود، مشخص، مقوم(حساب شده) ومعلوم است و در اعمال مدیریت بر آن، هم دولت، هم مالکان اراضی، وهم زارعان، همزمان به صورتی مشارکتی دخالت داشته‌اند. اما سهم و نقش هریک به گونه‌ای که تغییری در نظام آبیاری به دلخواه کسی ایجاد نشود، مشخص بوده‌است نویسنده این مقاله که بسیار با موضوع مدیریت آب این رودخانه، هم به صورت حقابه‌دار وهم به صورت محقق سروکار داشته کوشیده‌است تا حد ممکن کلیات و اصول مدیریت آب این رودخانه را به نظر خوانندگان محترم برساند. باشد تا راهی برای شناسایی هویت مدیریتی جامعه روستایی‌مان بر منابع پیرامون و تطبیق اصول کاربردی آن با نیازهای کنونی توسعه پایدار روستایی بازگشوده گردد.دراین مقاله نویسنده موارد ذیل را درتقسیم سنتی آب زاینده رود مورد بررسی قرارداده: ۱-طومار تقسیم سنتی آب زاینده‌رود۲- تقسیم آب رودخانه- ساختار مدیریتی- مدیریت اقتضایی در تقسیم‌نامه الگوی اقتضایی مدیریت در همه ابعاد قابل ارزیابی است- حقوق میراب شبکه اجرایی تقسیم آب زاینده‌رود- خدمات مربوط به رودخانه(- دفع علفهای هرز- لایروبی- بازسازی لتها و مقسم‌ها– بازسازی بندهای اصلی رودخانه ودرپایان مقاله نتیجه گیری وپشنهادات-منا بع