سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: سومین سمینار بین المللی دانه های روغنی و روغنهای خوراکی

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

فریدون نورقلی پور – عضو هیات علمی موسسه تحقیقات خاک و آب ،
حامد رضایی – عضو هیات علمی موسسه تحقیقات خاک و آب

چکیده:

پنبه از مهمترین گیاهان لیفی است که مورد استفاده صنایع متنوع و گوناگون از جمله تولید روغن قرارمیگیرد. متاسفانه به دلایل مختلف، کشت پنبه در سالیان اخیر دچار آسیبهای جدی از نظر سطح زیر کشت گردیده است. نظر به مزیت های این محصول، لازم است توسعه مجدد کشت آن در کشور مورد اهتمام قرار گیرد. برای توسعه کشت، علاوه بر رفع موانع در سطح برنامه ریزان، لازم است مسائل به زراعی کشت نیز در کنار سایر موارد، مورد توجه قرار گیرد. از جمله مسائل به زراعی که کشت این محصول در کشور ایران با آن مواجه بوده، ناهنجاری قرمزی برگ پنبه می باشد که با قرمز شدن رنگ برگهای پنبه در اوسط مراحل رشد همراه است. این بیماری علاوه بر ایران در کشورهای سودان، هند، پاکستان و ترکیه نیز گزارش شده است. این ناهنجاری باعث اختلال در رشد وتوسعه گیاه و در نهایت کاهش عملکرد و افت کیفیت الیاف پنبه میگردد. عوامل ایجاد این ناهنجاری هنوز بطور کامل و دقیق شناخته نشده است. اما بر اساس نظریههای موجود عوامل ایجاد این ناهنجاری، مواردی چون کاهش دمای شب، کمبود آب و یا آب گرفتگی مزارع، تابش شدید، کمبود عناصر غذایی(بویژه نیتروژن)، عدم تعادل یونها در پروفیل ناحیه ریشه و شوری خاک میباشد. یکی از مهم ترین دلایلی که برای این ناهنجاری وجود دارد مسأله مدیریت نیتروژن و جذب و انتقال آن در گیاه بویژه در ارقام مدرن و پر عملکرد می باشد. معمولاً آغاز ایجاد قرمزی در برگها در مرحله شروع غوزه دهی و در برگهای نزدیک به غوزه می باشد. شاید بتوان این گونه تفسیر نمود که در مرحله گلدهی و تشکیل غوزه، اندامهای زایشی بعنوان یک مقصد ۳ قوی عمل نموده و نیتروژن مورد نیاز خود را از برگهای نزدیک خود به عنوان منبع ۴اخذ می نماید. به عبارت دیگر باعث جابجایی مجدد ۵ نیتروژن از برگها به اندام زایشی می گردند که کمبود آن در برگها با قرمزی مشاهده می شود. ریشه گیاه در این مرحله نیز توانایی چندانی در جذب نیتروژن ندارد چرا که تمامی ترکیبات کربنی حاصل از فتوسنتز به اندامهای فعا ل گیاه منتقل می شود و امکان جذب عناصر، کمتر مهیا می گردد. ذکر این نکته ضروری است که برخی از حشرات و بیماریها نیز ممکن است سبب بروز علائم قرمزی در برگهای پنبه گردند که در این حالت علائم ظاهری متفاوت است