سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: اولین همایش ملی بیابان

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

اسماعیل سیلاخوری – دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی دانشگاه علوم کشاورزی و من
مجید اونق – استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
امیر سعدالدین – استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
اسماعیل فیله کش – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان سبزوار

چکیده:

از مهمترین چالش های بشر در قرن حاضر خطر فراگیر بیابانزایی در پهنه های وسیعی از سطح کره زمین از کشورهای توسعه نیافته تا توسعه یافته است. مناسب ترین روش برای ارزیابی شدت بیابانزایی استفاده از مدل های بیابانزایی است. اولین مرحله برای اجرای مدل، تهیه واحدهای کاری است. هدف از این تحقیق مقایسه اثر مقیاس نقشه در تهیه واحدهای ژئومورفولوژی برای پهنه بندی خطر بیابانزایی است. به همین منظور در سه مقیاس اجرایی مرسوم در ایران یعنی ۱:۲۵۰۰۰۰، ۱:۱۰۰۰۰۰ و ۱:۵۰۰۰۰ نقشه طبقات ارتفاع، شیب، جهت، و زمین شناسی تهیه و با ادغام آنها واحدهای کاری منطقه بر اساس روش ژئومورفولوژی بدست آمد. بعد از مقایسه تعداد فراوانی و درصد مساحت پلیگون نقشه ها مشخص شد که با بزرگتر شدن مقیاس از نقشه ۱:۲۵۰۰۰۰ به نقشه ۱:۵۰۰۰۰ تعداد پلیگون ها برای تمام نقشه ها با رابطه خطی روند افزایشی داشت و سطح مطالعه کوچکتر و تنوع پلیگون ها بیشتر می گردد. آزمون تفاوت بین تنوع و فراوانی واحدهای کاری سه مقیاس، با استفاده از آزمون کای اسکوئر در سطح اطمینان ۹۹ درصد معنی دار شد. مقایسه نسبت تغییر مقیاس نشان داد که با ۵/۲ برابر شدن مقیاس نقشه از ۱:۲۵۰۰۰۰ به ۱:۱۰۰۰۰۰، ۵ برابر شدن مقیاس نقشه از ۱:۲۵۰۰۰۰ به ۱:۵۰۰۰۰ و ۲ برابر شدن مقیاس از ۱:۱۰۰۰۰۰ به ۱:۵۰۰۰۰ تعداد، فراوانی و درصد مساحت واحدهای کاری تقریباً با همان نسبت تغییر می کند. بررسی جزئی تر بر روی سه واحد کوهستان، دشت سر و پلایا نشان داد که این نظم هندسی و فضایی از کوهستان به سمت پلایا افزایش می یابد. در نهایت مقیاس ۱:۱۰۰۰۰۰ به عنوان مقیاس بهینه در منطقه معرفی شد.