سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: همایش بین المللی دانش سنتی مدیریت منابع آب

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

رجبعلی لباف خانیکی – باستان شناس، سازمان میراث فرهنگی خراسان رضوی

چکیده:

دشت نیشابور از شمال به کوه‌های بینالود و از جنوب به کوه سرخ کاشمر محدود است. آبهای جاری در دره‌های متعدد منتهی به بینالود این امکان را فراهم ساخته که از گذشته‌های دور در دشت نیشابور زیستگاه‌هایی پا به عرصه‌ی وجود بگذارند. آبهای جاری در سطح زمین شیوه‌ی خاص مدیریتی و بهره‌برداری از منابع را ایجاب می‌کرده است. از جمله با بررسی متون، این فرضیه را می‌توان مطرح کرد که آب مصرفی جهت کشاورزی و شرب به شیوه‌ی سنتی مانند بسیاری نقاط دیگر از قنات برداشت نمی‌شده بلکه آب جاری در دره‌ها را به طریق خاصی در درون نقب‌ها یا کانالهای زیرزمینی هدایت می‌کرده‌اند. به گونه ای که هر کانال پس از گردش در بافت مسکونی شهر و تأمین آب آشامیدنی در حاشیه ی شهر ظاهر شده و به سمت زمینهای کشاورزی جریان می‌یافته است. تعداد آن نقب‌ها بسیار زیاد بوده و بر چگونگی احداث، نگهداری، لاروبی و کاربری آنها مدیریت خاص و مدبرانه‌ای حاکم بوده که در خلال مقاله به آن پرداخته خواهد شد