سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: همایش بین المللی دانش سنتی مدیریت منابع آب

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

علی اکبر کیوانلوشهرستانکی – کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی

چکیده:

حوضه آبریز قنوات بلده با وسعتی معادل ۱۴۵ کیلومترمربع در دامنه غربی ارتفاعات سیاه کوه و کوه کلات واقع در ۲۲ کیلومتری شمال شهر فردوس قرار دارد. حداکثر ارتفاع از سطح دریادرمناطق شرقی حوضه با ۲۶۶۰ متر و حداقل آن با ۱۵۸۰ متر در غرب آن به چشم می خورد.متوسط درجه حرارت منطقه ۶/۱۷ درجه سانتی گراد و میزان بارش سالانه آن حدود۲۱۶ میلیمتر است . این قنات شامل ۱۵ رشته با طول ۳۰کیلومتر و ۴۶۷ حلقه میله چاه بوده و دبی آن بالغ بر ۱۸۵ لیتردرثانیه است.بهره برداران آب قنات بلده شامل شهر اسلامیه و روستاهای باغستان بالا و باغستان پایین با جمعیتی بالغ بر ۱۱۱۷۷ نفر می باشد.[۱]مدیریت سنتی این قنات با اعمال روشهای مختلف موفق شده طی یک دوره طولانی دوهزارساله علاوه بر مدیریت عرضه در زمینه مدیریت تقاضا نیز گامهای موثری بردارد. از جمله این اقدامات در خصوص مدیریت عرضه می توان به طراحی نظام مراتب مشاغل مقنی گری ، پیش بینی سازوکارهای لازم در زمینه حفاظت و اقدامات مرمتی ،کاهش تلفات آب، پیش بینی روشهای تامین هزینه های قنات اشاره کرد.این اقدامات در خصوص مدیریت عرضه شامل ، زمان سنجی دقیق توزیع آب،طراحی سازمان میرابی (نظام توزیع)، تعیین مدار گردش آب، توجه به نیازهای فصلی آب، انتخاب الگوی کشت مناسب و توجه به مالکیت آب می شود. مدل مدیریتی حاکم بر قنات بلده و توجه همزمان به دو مقوله مدیریت تقاضا در کنار مدیریت عرضه آب به عنوان یک نمونه موفق مدیریت سنتی در ایجاد تعادل بین تولید و مصرف آب ونهایتا ایجاد زمینه دستیابی به توسعه پایدار بهره برداری از منابع آبهای زیر زمینی می تواند برای قنواتی که با مشکل مدیریتی دست به گریبان هستند به عنوان الگویی موفق سرمشق قرار گیرد.