مبانی حقوق بشری تعهدات دولت به رفع الودگی غبار

حق بر محیط زیست سالم

به رغم کاربرد وسیع حقوق بشر در ادبیات حقوقی جهان، همچنان مفهومی روشن و مورد قبول اتفاق ملتها از آن وجود ندارد و صاحب نظران برداشتهای مختلف و گاهی متضاد از مفهوم و قلمروه آن ارائه می دهند اما همه برداشتها در یک فاکتور مشترک هستند و آن اینکه موضوع این حقوق آدمی است. نمی توان به درستی ادعا نمود که واقعاً کدام یک از این حق ها بنیاد واقعی حقوق بشر هستند. اما می توان از حق حیات، حق بر سلامت و حق بر محیط زیست سالم به عنوان برخی از حقوق بنیادین بشر نام برد. امروزه در حقوق بین الملل موضوعاتی مطرح می شود که پیش تر تنها در قلمروی حقوق داخلی قابل طرح بود. این پدیده دو دلیل دارد. نخست آنکه موضوعاتی همچون پدیده های زیست محیطی ماهیتاً مرزگذرند .

اثرات سوء ناشی از فعالیت های انسان تغییراتی را با دامنه و عمق گوناگون در محیط زیست پدید می آورد، به گونه ای که اغلب بیش از یک دولت و گاه تمامی جهان درگیر آن می شوند. دوم آنکه گسترش بی سابقه تعامل دولت ها و ملت ها با یکدیگردر زمینه های گوناگون سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، گرایش به از میان بردن موانع گوناگون در حوزه های مختلف به ویژه اقتصاد و ایجاد موافقتنامه ها و سازمان های جهانی همچون سازمان تجارت جهانی در این حوزه، انقلاب اطلاعاتی ناشی از پیشرفت های بی سابقه فناوری ار تباطات و اطلاعات، تجارت الکترونیک، گسترش شرکت های چندملیتی و در یک کلام فرایند جهانی شدن، موجب شده است تا دامنه موضوعات تصمیمات بین المللی بیش از پیش وارد قلمروی داخلی دولتها شود. در این میان پدیده های زیست محیطی همواره در صدر فهرست این موضوعات جدید قرار دارند، زیرا پیچیده اند و این پیچیدگی موجب می شود تا به تمامی زمینه های یادشده مربوط شوند و در نتیجه بیش از پیش جنبه بین المللی پیدا کنند (Steven Bernstein, p. 154)