صفات و ویژگیهای شهر اسلامی

 

اتصاف شهر به صفت اسلامیت، ویژگیها و خصوصیاتی را برای آن پدید میآورد و بدیهی است که این صفات برآمده از متن دین مبین بوده و مشروعیت خویش را از اصول اسلامی اخذ مینماید. اگرچه »ما معمولا فکر نمیکنیم که میان اعتقادات و نظام شهری و شهرسازی و معماری مناسبت و تناسبی وجود داشته باشد، زیرا میبینیم که در هر شهر و هر خانه ای میتوان مسلمان بود و به آئین مسلمانی زندگی کرد

۳« اما »برخلاف آنچه معمولا تصور میشود، نسبت ما با شهر و خانه و عالمی که در آن به سر میبریم نسبت تباین نیست: ما در هر خانه ای نمیتوانیم زندگی کنیم.۴« بر این اساس شهری – و حتی خانه ای – که مسلمانان در آن زندگی میکنند، باید دارای مشخصات و خصوصیات ویژه ای باشد و بر پایه مبانی نظری مستحکمی که تبیین کننده مختصات شهر اسلامی است بنا گردد، در این مسیر منابع و مراجع مورد استناد »تحت سه عنوان اصلی »متون اسلامی«، »تجارب انسانی« و »شرایط محیطی« قابل طبقه بندی میباشند.۵«

اگر شهرسازی را علم و هنر به نظم درآوردن و شکل دادن به محیط زندگی انسان بدانیم، صفات چنین نظمی در تفکر اسلامی عبارتند از: وحدت در کثرت، تعادل، زیبایی، هماهنگی، توازن، اندازه، حد و حریم، نوگرایی و نوجویی، هویت و سلسله مراتب.۱ برپایه این ویژگیها، صفات شهر اسلامی عبارتند از: »شهر اسلامی؛ شهر تجلی توحید، شهر عبودیت و عبادت، شهر تقوی، شهر هدایت، شهر ذکرو تقوی، شهر عدالت، شهر اصلاح، شهر عبرت، شهر امنیت، شهر احسان، شهر میانه.۲«