سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: همایش ملی تنوع زیستی و تاثیر آن بر کشاورزی و محیط زیست

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

یوسفعلی اسدپور – مرکز تحقیقات آرتمیای کشور
میریوسف یحیی زاده –
سیاوش گنجی –
صابر شیری –

چکیده:

دریاچه مخزنی سد ارس در ۴ کیلومتری شهرستان جلفا و ۳۸ کیلومتری شهرستان پلدشت واقع شده است. دریاچه مخزنی ارس به علت مشترک بودن بین کشور جمهوری اسلامی ایران وجمهوری آذربایجان اهمیتخاصی در منطقه از نظر اقتصاد شیلات و کارهای تحقیقاتی دارد. این دریاچه از سال ۱۳۵۰ پس از اتمام عملیات ساختمانی آن در حاشیه غربی، بین ۲ کشور ایران و جمهوری آذربایجان به طور مشترک اداره و بهرهبرداری می شود. مخزن دریاچه به طول ۵۲ کیلومتر و عرض متوسط ۸ کیلومتر و عمق متوسط ۲۰ متر و مساحتی معادل ۱۴۵ کیلومتر مربع را اشغال نموده و حجم کل آن ۱۳۵ میلیون متر مکعب می باشد. ایندریاچه در ارتفاع ۷۷۰ متر از سطح دریا واقع شده و حداکثر حرارت در تابستان تا ۴۰ درجه سانتی گراد و حداقل برودت در زمستان تا ۲۰ درجه سانتی گراد زیر صفر ثبت شده است. آب رود ارس از کوه های مینگول داغ ترکیه و آرارات سرچشمه گرفته و طول آن تا دریای خزر ۱۰۷۲ کیلومتر می باشد. وسعت حوزه آبریز آن ۱۰۰۲۲۰ کیلومتر مربع است که ۳۸ درصد آن در خاک نخجوان، ۳۲ درصد در خاک ترکیه و ۳۹درصد آن در خاک ایران قرار دارد. شعبه هایی از رودخانه آخوریان از ترکیه، رودخانه زومگاوگارنی از نخجوان که مقداری در حدود ۵۰ متر مکعب آب در ثانیه برای رود ارس تامین می کنند. علاوه برا این رودخانه های آریا، نخجوان، گیلیان، گلری، اوچمن، زنگمار، قطور و قره سو نیز به این رودخانه می ریزند. حداقل دبی رودخانه در این منطقه ۳۳۹ متر مکعب در ثانیه بوده و حداکثر آن ۲۲۶۰ متر مکعب در ثانیه می باشد که اکثر مواقع گل آلود بوده و به همراه خود مقدار زیادی املاح را حل می کند pH آب رود ارس در حدود ۷/۶است و جزو آب های مرغوب می باشد. آب مخزن دریاچه سرشار از مواد بیوژن بوده و به دلیل برخورداری مناسب از زنجیره غذایی از انواع پلانکتون های گیاهی و جانوری و موجودات بنتیکی ماهیان آن از تنوع و کیفیت خوبی برخوردارند که این ماهیان شامل ۱۳ گونه و زیر گونه از انواع آنها شامل : ماهی کپور، سوف، ماش ماهی، فیتوفاگ، آمور، کلمه، اسبله، سیاه ماهی، ماهی هیبرید، سوف، سر گنده، کاراس وسیم می باشد حال با توجه به موقعیت ممتاز و بی نظیر این سد و همچنین ظرفیت بالا و در خور توجه از نظرکمی و کیفی انواع ماهیان موجود در این سد، تلقی کردن این سد به عنوان بانک ژن طبیعی برای آبزیان منطقه شممال غرب کشور در خور توجه می باشد و ضرورت احداث یک منطقه حفاظتی از آن را جهت انجام کارها و مطالعات تحقیقاتی درآینده را برای اهداف توسعه ای انواع ماهیان و سایر آبزیان آن دو چندان می نماید.