سال انتشار: ۱۳۸۸

محل انتشار: سومین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی

تعداد صفحات: ۱۳

نویسنده(ها):

محمدرضا محبوبی – استادیار و عضو هیات علمی مدیر گروه ترویج و آموزش کشاورزی و رئیس مرکز کار

چکیده:

در حال حاضر با رشد جمعیت در کشورهای در حال توسعه و محدودیت زمین، موضوع امنیت غذایی اهمیت بیشتری یافته است. در کشور ما نیز در شرایط ک نونی حدود یک پنجم جمعیت کشور دچار ناامنی غذایی بوده و دسترسی به غذای کافی ندارند این در حالی است که بخش کشاورزی جایگاه ویژه ای در تامین امنیت غذایی در کشور بازی می کند با این حال شرایط اقلیمی و وضع کنونی زمین شناسی ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه به گ ونه ای است که آن را به صورت یک کشورمستعد به فرسایش خاک درآورده است به طوری که میزان فرسایش خاک بیش از استانداردهای جهانی است و برخی آمارها نشان می دهد تلفات خاک دراثرفرسایش درکشورما چندین برابر بیش تر ازمیانگین آن درکشورهای آفریقایی واروپایی است به گونه ای که فرسایش خاک از نظر کاهش تولید محصول ، عامل تهدید کننده امنیت غذایی است . با توجه به اینکه به عقیده غالب کارشناسان مهمترین علت فرسایش خاک در ایران، عامل انسانی است یکی از استلزامات مدیریت منابع خاک و در نتیجه دستیابی به امنیت غذایی، توسعه و ترویج فناوری های حفاظت خاک است . اما از آنجا که فناوری های حفاظتی ماهیتی کاملا متفاوت با فناوری های تولیدی یا تجاری دارند همین امر شیوه های توسعه و ترویج این فناوری ها را از هم متمایز می سازد و نمی توان بر مبنای روش ها و تئوری های مدل های سنتی ترویج به اشاعه آنها اقدام کر د و این خود نکته مهمی است چه اینکه در صورت غفلت سرویس های ترویج حفاظت از این وجه تمایز، اهداف مورد نظر در زمینه مدیریت خاک و در نهایت بهبود کمی و کیفی تولید و امنیت غذایی تحقق نیافته، انرژی و منابع صرف شده هدر رفته و کمترین ضرر آن ایجاد بی اعتمادی به فعالی ت های ترویجی نزد کشاورزان و گروههای هدف خواهد بود . این مقاله با هدف تبیین جایگاه ترویج فناوری های حفاظتی در مدیریت پایدار خاک و امنیت غذایی با بهره گیری از روش تحقیق مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی، ضمن اشاره به اهمیت موضوع امنیت غذایی در جهان امروز و کشور ایران و وابستگی آن به مدیریت خاک، ویژگی های ترویج فناوری حفاظتی و وجوه تمایز آن از ترویج فناوری های تجاری را با توجه به نقش آن در شکل گیری مهارت های مربوط به مدیریت پایدار منابع خاک مورد اشاره قرار داده است.