سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: اولین همایش ملی راهبردهای دستیابی به کشاورزی پایدار

تعداد صفحات: ۱۴

نویسنده(ها):

کورش شیرانی – عضو هیت علمی مرکز تحقیقات استان اصفهان
محمدرضا حاجی هاشمی – فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی بیابانزدایی، دانشگاه تهران
حمید بابلی موخر – فارغ التحصیل کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه اصفهان

چکیده:

حوضه آبریز مارون از حوضه های مهم در استان خوزستان می باشد که نقش حیاتی در بخش کشاورزی وتولید انرژی دارد. در سالهای اخیر بدلیل کاربریهای نامناسب از جمله چرای بی روییۀ دام و کشت برروی دامنه ها و نواحی شیب دار تحت فرسایش شدید قرارگرفته است. به منظور تعیین حساسیت سازندهای حوضه مورد نظر به فرسایش مطالعات زمین شناسی، تحقیقات صحرای، مطالعه تحقیقات از قبل انجام شده، تحلیل نقشه های زمین شناسی۱/۱۰۰۰۰۰ و توپوگرافی ۱/۲۵۰۰۰ در محیط GIS تلفیق شده وحساسیت هر سازند به فرسایش به دست آمد. علاوه بر کاربری نامناسب، لیتولوژی خاص منطقه از جمله سنگهای غیر مقاوم و حساس به فرسایش مانند تشکیلات گچی، مارن وشیل از دیگر عوامل اثرگذار در تشدید فرسایش در حوضه می باشند. این حوضه ازنظر لیتولوژی دارای سازندهای تبخیری حساس به فرسایش(گچساران، میشان و آغاجاری) بوده که پتانسیل بالایی جهت فرسایش وانتقال رسوب را دارا می باشند.ترتیب سنّی سازندهای رخنمون یافته در حوضه ازقدیم به جد ید عبارتند از: سنگ آهک آسماری، تبخیریها و شیل و مارنهای – گچساران، میشان و آغاجاری، کنگلومرای بختیاری وآبرفتهای عهد حاضر(کواترنر). ویژگیهای ذاتی ومحیطی عامل فرسایش پذیری سنگها بشمار می آیند. سازند گچساران دارای لایه های ضخیم ژیپس ونمک است که هردوقابل حل شدن در آب هستند، فرسایش در آبرفت کواترنر براساس عوامل سطحی در لایه ها، ضعیف تا متوسط است. عمده ترین عوامل سطحی خاک از نظر فرسایش خندقها هستند. پدیده غالب فرسایش در این سازند آغاجاری ،انحلال،آبکند،وفرسایش رودخانه ای است.بطوریکه در نقشه زمین شناسی منطقه مورد مطالعه عریض شدن رودخآنه مارون دال بر فرسایش جانبی رودخانه در محل این سازند می باشد. محاسبات و وبررسیها نشان میدهدکه – ترتیب سازندها از نظر حساسیت به فرسایش آبی وتولید رسوب به شرح زیراست: ۱-آغاجاری ۲-میشان ۳ گچساران ۴بختیاری ۵-آسماری