سال انتشار: ۱۳۹۴

محل انتشار: سومین کنفرانس ملی مدیریت و مهندسی سیلاب با رویکرد سیلاب های شهری

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

زریر سعیدی – ا ستادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری،
امیر حسین حلبیان – استادیار گروه علمی جغرافیا، دانشگاه پیام نور ایران،

چکیده:

مطالعه عوامل جوی به وجود آورنده سامانه های سیل زا و پیش بینی آن از روی نقشه های حاصله میتواند به پیش بینی وقوع سیل کمک کرده و از شدت خسارات جانی و مالی کم نماید. مطالعات سینوپتیکی سامانه های بارش زا در سطوح مختلف جو نقش مهمی در شناسایی الگوهای گردشی بارش زا ایفا میکند. در این مقاله تاثیر الگوهای گردشی بر طغیان سال ۱۳۸۴ یکی از شاخه های اصلی حوضه آبریز کارون (رودخانه ارمند)بررسی شد. داده های مربوط به دبی سیل(بر حسب متر مکعب در ساعت) از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۱ رودخانه ارمند از اداره کل امور آب استان چهارمحال و بختیاری تهیه شد. دادههای میزان بارش روزانه در ایستگاههای مختلف استان (بر حسب میلیمتر) از تاریخ ۱۷ تا ۲۱ بهمن ۱۳۸۴ از سایت هواشناسی استان چهارمحال و بختیاری استخراج شد. داده های تراز ۵۰۰ هکتوپاسکال بر روی الگوهای گردشی بزرگ مقیاس، با رویکرد گردشی به محیطی از پایگاه داده NCEP/NCAR به طور متوسط روزانه از تاریخ ۶ تا ۱۰ فوریه سال ۲۰۰۶ برداشت گردید. بررسی دادههای بارشی روزانه ایستگاههای مختلف استان، رسم هیدروگراف رودخانه ارمند در تاریخ های ۱۸ تا ۲۱ بهمن ۱۳۸۴ و بررسی نقشههای فشار سطح ۵۰۰ هکتوپاسکال در روزهای مورد مطالعه نشان داد که فرود شکل گرفته در شرق مدیترانه و گسترش آن به سمت جنوب و شرق و الحاق آن با سامانه کم فشار دریای سرخ (سانانه سودانی) موجب ایجاد بارش در غرب و جنوب غرب ایران شده است. برخورد سامانه گرم و مرطوب دریای سرخ با سامانه سرد دریای مدیترانه موجب صعود هوای گرم و مرطوب و باعث ریزش بارشهای سنگین در منطقه شده است. تشکیل سردچال در شمال ایران و ریزش هوای سرد از عرضهای بالاتر موجب تشدید بارندگی شده است. این بارشهای موجب سیلابی شدن رودخانه ارمند در تاریخ ۸۴/۱۱/۲۰ شده است. این سیل بزرگترین سیل ثبت شده از سال ۱۳۶۵ بوده و خسارات زیادی را در منطقه به بار آورده است. از جمله میتوان به از بین رفتن تاسیسات، کارگاهها و ماشین آلات سد کارون ۴ که در حال ساخت بود، اشاره کرد. شناسایی الگوهای گردشی و بررسی تاثیر این الگوها بر طغیان رودخانه ها میتواند به پیش بینی سیل در منطقه کمک کرده تا تمهیدات لازم جهت کاهش خسارات جانی و مالی به کار گرفته شود.