رمزپردازی استقرایی رمزپردازی اســتقرایی، نوعی از رمزپردازی اســت که کدگشاییَ از آن، مبتنــی بــر حس و قوای حســی اســت و لــذا در این نوع رمزپردازی، معمار بایســتی از انواعی از رمزگان اســتفاده نماید که بازخوانی معنای آنها به ســهولت برای قوای حسی مخاطب (نظیر بینایی، شــنوایی و غیره) ممکن باشد. البته لازم به ذکر اســت که حس به تنهایی توانایی کشــف معنای یک رمزگان را ندارد و دامنه توانایی آن محدود به فرایند تصورَ معنا اســت و در واقع تصدیق معنا به کمک قوای عقلی و یا شــهودی انجام می پذیرد؛ لیکن در رمزپردازی اســتقرایی، مرحله تصورَ معنا کاملا وابسته به دریافت های حسی است و عقل و شهود در آن، نهایتا نقشی فرعی و تبعی دارند.

طبــق آنچــه که بیــان شــد، در این نــوع رمزپــردازی، بین در معماری اســلامی نیز نمونه هایی از این نوع رمزپردازی  گونه هــای مختلف نشــانه، شــمایل ها بیشــترین اســتفاده وجــود دارد که برای مثال می توان به انواع نقوش اســلیمی را دارنــد. زیــرا معمار بایســتی در ایــن نوع رمزپــردازی از اشــاره نمــود . در این نوع نقوش، به دلیــل ارتباط صوری و نشــانه هایی اســتفاده کند کــه مخاطــب به ســهولت و بدون شــکلی آنها با اشــکالَ گیاهی موجــود در طبیعت، مخاطب فرایندهای اســتنباطی پیچیده بتواند از آنها رمزگشایی نماید بــه راحتی و بــدون فرایندهای اســتنباطی پیچیده می تواند  و بدیهی است که شمایل ها به دلیل ارتباط صوری قوی ای رمزگان این نوع آرایه ها را کدگشایی نماید و آنها را به مرجع کــه بین دال و مدلــول (صورت و معنا) در آنها برقرار اســت اصلیشــان که اشــکال گیاهی موجــود در طبیعت می باشــد

در این خصوص، نمونه مشــخصی کــه در آثار معماری دوره نکته قابل تأمل در خصوص نقوش اسلیمی این است که در این اســلامی به وفور از آن اســتفاده شده اســت درخت است که نقوش، اغلب نقطه شــروع و پایان، یکی اســت که طبق برخی ایــن امر ریشــه در آموزه های اســلامی دارد. در قرآن مجید تحلیل های ارائه شده، این الگو رمزی است برای یادآوریَ آغاز و از درختی یاد شــده که آتش از آن برافروخته شــده است و در پایان همه چیز از ذات لایزال الهی (نوایی و حاجی قاسمی، ۱۳۹۰، داســتان حضرت موســی خداوند در قالب درخت بر او تجلی  (۲۷۴ و استرجاع به سوی او:ّ”نا لله وّنا الیه راجعون” کــرده اســت: “فلما أتاها نودی من شــاطی الــواد ا یمن فی آیه .(۱۵۶ چنانچه این تحلیل را بپذیریم آنگاه بایستی گفت که  ّ این نوع رمزپردازی، دیگر در دایره رمزپردازی اســتقرایی نمی البقعــه المبارکــه من الشــجره أن یا موســیّنی أنــا الله رب العالمین” ۳ (ســوره قصص، آیه (۳۰ .

لذا در فرهنگ اسلامی، گنجد و بلکه رمزپردازیَ به عمل آمده اســتنباطی است؛ چراکه درخت دالی اســت بــرای مفاهیم جاودانگی و ســرزندگی. از کدگشایی از آن نیازمند استنباط عقلی است و ادراکات ساده حسی این رو، آوردن نقش درخت بر روی کاشی های آثار معماری  از درک آن عاجز است. پس در الگوهای اسلیمی، بسته به توان  اســلامی، تجدید دوبــاره نعمتها و جاودانگــی در باغ مقدس ادراک و تحلیل مخاطب، هم می توان رمزپردازی اســتقرایی را  بهشت را بشارت می دهد (طهوری، ۱۳۸۱، .(۸۵ مشاهده نمود و هم رمزپردازی استقرایی.

رمزپردازی استنباطی رمزپردازی اســتنباطی نوعی از رمزپردازی اســت که منجر بهدریافت حقایق مکنون توسط مخاطب می شود. به این معنی کــه در این نوع رمزپردازی، معمار ســعی مــی کند مخاطب را متوجــه مدلول یا مدلــول هایی (معناهایی) نمایــد که فراتر از روابط حسیَ روشن هستند و ریشه در مراتب پیچیده تر دارند.