سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: اولین همایش ملی پروبیوتیک و محصولات فراویژه

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

بهناز پیروز – رزید
روزبه یلفائی – رزیدنت قارچ شناسی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد تهران ، عضو هیئت عل

چکیده:

فرآورده های پروبیوتیکی حاوی باکتری های مفیدی هستند که پس از مصرف در روده ساکن می شوند و اثرات مفیدی در سلامتی انسان برجای می گذارند.اصطلاح پروبیوتیک (probiotic) که ریشه لاتین دارد، به معنی برای زندگی است و سازمان جهانی بهداشت، این اصطلاح را به ارگانیسم های زنده ای اطلاق می کند که در صورت مصرف به میزان لازم، اثرات سلامت زایی موثری برای میزبان خود دارند .پروبیوتیک، به عنوان صفت مواد غذایی حاوی این باکتری ها هم به کار می رود .درواقع پروبیوتیک ها به دو صورت مصرف می شوند: به صورت مکمل های غذایی به شکل پودر، شربت یا قرص مواد غذایی غنی شده با پروبیوتیک ها. مثلا اگر در تولید هرگونه فرآورده لبنی تخمیری همچون ماست، از باکتری های پروبیوتیکی استفاده شود، محصول حاصل را پروبیوتیک می نامند.. چندین و چند سال است که معلوم شده فقدان باکتری ها در روده به سلامت آسیب می رساند؛ مثلا حیوانات آزمایشگاهی که در شرایط بدون باکتر ی و استریل رشد پیدا می کنند، اکثرا سیستم ایمنی تکامل نیافته و روده های آسیب پذیر دارند. پروبیوتیک ها، به سیستم ایمنی بدن آمادگی لازم را می دهند تا در برابر باکتری های بیماری زا از خود واکنش خوبینشان دهد. یکی از بیماری هایی که پرو ی بوتیک ها با آن مقابله می کنند، اگزما درنوزادان است . محققان فنلاندی، پروبیوتیک لاکتوباسیلوس را برای مادران حامله و نوزادان متولد شده که احتمال ابتلا به حساسیت داشتند، به مدت شش ماه، تجویز کردند . هنگامی که بچه ها دو ساله شده بودند، پروبیوتیک، احتمال بروز اگزما را تا نصف کاهش داده بود. پروبیوتیک ها قادرند جذب مواد آلرژی زای لبنیات را از طریق روده ها کاهش دهند وخود مواد آلرژی زا را هم در روده از بین ببرند .پروبیوتیک ها علاوه بر این قادرند عفونت باکتریایی واژن را که یکی از علل سقط زودهنگام است، از بین ببرند . عفونت باکتریایی واژن که اغلب بدون علامت است یا با عفونت قارچی اشتباه می شود، می تواند غشای اطراف جنین را تخریب کنند وباعث زایمان زود رس شوند . پروبیوتیک ها با تولید موادی با قابلیت مهار میکروارگانیسم ها مانند اسیدلاکتیک، اکتریوسین، پراکسید هیدروژن و غیره می توانند از بروز برخی از ی بماری های عفونی جلوگیری کنند: ۱- مسدودکردن کردن محل های اتصال در میکروب های بیماریزا ۲ -رقابت برای تغذیه ۳ – تحریک سیستم ایمنی . فرآورده های لبنی، بهترین حامل پروبیوتیک ها محسوب می شوند. البته هنوز غنی سازی لبنیات با پروبیوتیک ها خیلی رایج نشده است .-موز، عسل، مارچوبه، کنگر فرنگی، سیر و پیاز حاوی موادی هستند که باعث می شود باکتری های پروبیوتیک بهتر رشد کنند . البته برای اثر بخشی بایستی مقادیر زیادی از آنها مصرف شود . افرادی که آنتی بیوتیک مصرف می کنند، دچار اسهال، عفونت مخمری مهبل و یا دچار سوءتغذیه هستند، در اولویت مصرف پروبیوتیک ها قراردارند .اسید های آلی تولید شده می توانند به عنوان یک منبع انرژی مورد استفاده سلولهای روده قرار گیرند . تولید ویتامین ها بخصوص ویتامین k و B از دیگر خصوصیات قابل توجه آنهاست. لاکتوباسیلوس ها و وبیفیدوباکترها در محصولی مانند ماست می توانند قابلیت هضم پروتیین و میزان دسترسی بیولوژیکی کلسیم،آهن،مس،فسفر،رو ی و منگنز را افزایش دهند .از سوی دیگر، گزارش شده است پروبیوتیک ها می توانند میزان کلسترول سرم خون را کاهش دهند . جلوگیری از التهاب معدی، روده ای حاد و انواع اسهال از دیگر فواید مصرف پروبیوتیک هاست. ثابت شدمحصولات تخمیری شیر و باکتری های اسید لاکتیک موجود در آن برسیستم ایمنی بدن تاثیر می گذارند و مقاومت بدن را در مقابل عفونت،سرطان وحساسیت افزایش می دهند . پروبیوتیک ها می توانند عوارض سوء هضم لاکتوز را که یکی از مهمترین عوامل محدود کننده مصرف شیر است، کاهش دهند. میزان آنزیم تجزیه کننده لاکتوز(قند شیر) در روده برخی افراد ناکافی است به همین علت نمی توانند لاکتوز را هضم و جذب کنند .این موضوع باعثمی شود در این افراد پس از مصرف شیر،نفخ،گرفتگی عضلات شکم و اسهال بوجود آید .با ت کری های پروبیوتیکی می توانند با تجزیه لاکتوز و تولید آنزیم تجزیه کننده آن، از بروز این عوارض جلوگیری کنند.در حال حاضر فرآورده های پروبیو ی تکی مختلفی در جهان تولید و عرضه می شوند . انواع نوشیدنیهای پروبیوتیک ی شر،انواع پنیر،دوغ،ماست نوشیدنی ،ماست سفت یا همزده،بستنی ،خامه ر تش،شیر د بون چربی و نوشیدنی های به دست آمده از دوغ کره از جمله این مح صولات هستند.ماست های پروبیوتیک علاوه بر تامین باکتری های زنده،مو اد مغذی با ارزشی هم چون کلسیم وپپتیدها بی یولوژیک در اختیار بدن قرار می دهند. کلیه فرآورده های لبنی پروبیوتیک از جمله ماست پروبیو تیک را بایستی تا هنگام مصرف،سرد (کمتر از ۵ درجه سانتیگراد)نگه داشت تا هم میزان زنده ماندن باکتری های مفید و هم اثرات پایدار این فرآورده ها را تضمین نمود . شایسته است با توجه به اثرات مطلوب ( ۱ )تقویت سیستم دفاعی و ایمنی بدن ۲ )ساخت برخی ویتامین ها (k و B) و اسیده ای آمینه ۳)کاهش کلسترول خون ۴)بهبود عملکرد دستگاه گوارشی ۵)جلوگیری و کاهش عفونت های روده ای ۶ )کاهش شیوع و تداوم اسهال ۷ )اثر مثبت برمیکروفلور روده و مجاری ادراری ۸)بهبود هضم لاکتوز در روده) استفاده بهینه از این مواد مد نظر قرار گیرد .