سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: اولین همایش ملی بیابان

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

احمد قرنجیک – کارشناس ارشد پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات کشاورزی و م
حمیدرضا عباسی – مربی پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
مرضیه عباسی – کارشناس ارشد بیابان­زدایی

چکیده:

به منظور تعیین مناطق پراکنش، اشکال و میزان فعالیت تپه های ماسه ای منطقه بلوچستان و تفکیک کانون های بحران و بررسی استعداد رویشی ماسه زارها و تهیه اطلاعات پایه برای منشا یابی ماسه زارهای این منطقه از عکس‌های هوایی به مقیاس ۱:۴۰۰۰۰ و نقشه‌های توپوگرافی به مقیاس ۵۰۰۰۰ :۱ و ۱:۲۵۰۰۰۰ و عملیات میدانی بهره گرفته شد. ابتدا محدوده تپه‌های ماسه‌ای بر روی عکسهای هوایی مرزبندی گردید، سپس نوع شکل تپه‌ها تشخیص داده شده و با بازدیدهای میدانی کنترل شد. همچنین براساس وجود یا عدم وجود پوشش گیاهی میزان فعالیت تپه های ماسه ای مشخص گردید. در ادامه با نمونه برداری از تپه های ماسه ای اقدام به تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی در آزمایشگاه شد. نتایج بررسی ها نشان داد که مساحت ماسه زارها در بلوچستان، برابر۵۳۵۵۵۰ هکتار است که معادل۳ درصد از کل مساحت آن بوده و۷ شهرستان را در بر می‌گیرد. در بین اشکال مختلف تپه های ماسه ای، رشته های طولی با مساحت ۲۶۸۵۹۲هکتار، ۵۰ درصد مجموع اشکال را به خود اختصاص داده اندو بیشترین تمرکز آنها در ریگ جازموریان واقع در بلوچستان مرکزی می باشد. از نظر میزان فعالیت،۷۲ درصد تپه های ماسه ای در منطقه بلوچستان، فعال و خطر آفرین است و۲۱ درصد نیمه فعال و همچنین۷ درصد از تپه ها نیز غیر فعال هستند. از نظر میزان PH بیشتر نمونه ها بین (۹٫۸-۶٫۷) بودند که بالاترین مقدار از نظرPH در بین ماسه های کشور است. بافت همه نمونه ها در کل بلوچستان شنی و فاقد گچ بود. بررسی دانه بندی رسوبات در منطقه بلوچستان نشان داد، منشاء تپه های ماسه ای بیشتر از رسوبات رودخانه ای است. بررسی فرایند حمل ذرات نشان داد که ۹۴٫۵ درصد ازماسه ها به صورت جهشی و ۵ درصد به صورت غلطشی و ۰٫۵ درصد به صورت تعلیق حمل می شوند. با توجه به نتایج قطر ذرات و رابطه آن با مسافت حمل شده توسط باد ، مناطق برداشت در منطقه، در فاصله۵۰-۲۰ کیلومتری قرار دارد.