سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: اولین همایش ملی بیابان

تعداد صفحات: ۱۳

نویسنده(ها):

داریوش قربانیان – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان سمنان
حمید رضا عباسی – عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
عباس گلی جیرنده – کارشناس GIS

چکیده:

مجموع مساحت ارگ های شهرستان شاهرود بالغ بر ۱۹۰۸۰۰ هکتار برآورد شده است (حدود۸/۳ درصد مساحت شهرستان). بررسی خصوصیات مورفولوژیکی، فیزیکی و شیمیایی شنزارها نشان می دهد که شرایط ایجاد فرسایش و رسوب خاک در مناطق مختلف تفاوت زیادی با هم ندارد. بررسی مورفوسکوپی نمونه ها نشان می دهد که بیشترین درصد ذرات ماسه ای حاصل از فرسایش آبی است. در بیشتر نمونه ها ذرات ماسه به شکل زوایای ساییده شده (فرسایش کم) و ساییده شده مشاهده می شود که حاکی از فاصله نسبتا کم بین محل برداشت و رسوب گذاری است. بنابراین منشاء و محل برداشت غالب ذرات، مخروط افکنه ها، آبراهه ها، مسیل ها و اراضی کشاورزی اطراف ارگ ها و تپه ها است. EC تپه های ماسه ای به غیر از یک منطقه محدود، کمتر از ۳ میلی موس و میانگین pH نیز ۶/۷ برآورد شده است. از نظر کانی شناسی، کوارتز و کلسیت در همه نمونه ها مشترک است. همچنین بیوتیت، پیروکسین، آمفیبول،کانی های تیره،گچ و نمک در نمونه ها مشاهده شده است. جورشدگی ذرات ماسه در اکثر مناطق در حد نسبتا خوب (طبقه سوم) و کج شدگی آنها نیز در حد متقارن (طبقه سوم) قرار می گیرد. از نظر دانه بندی نیز ذرات بین ۸۸ تا ۱۷۷ میکرون بیشترین تراکم را دارد. بر اساس منحنی دانه بندی قطر حداقل و حداکثر ذرات اختلاف دارد و یکنواختی آنها کم است. باد غالب فرسایش دهنده در فصول گرم و خشک(بهار، تابستان و اوایل پاییز) از جهات شمال، شمال غرب و شمال شرقی می وزد. شکل تپه ها و موقعیت مکانی آنها این موضوع را تایید می کند. از نظر مورفولوژی، مهمترین اشکال مشاهده شده شامل انواع بارخان(کامل، ناقص)، نبکاهای فعال و غیر فعال، تپه های عرضی، سیف، تپه های بادپناهی است.