سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: دومین کنفرانس ملی پژوهشهای کاربردی منابع آب ایران

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

رضا اسمعیل ابادی – مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن
سیدامیر امامی – مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، کارشناس ارشد مهندسی رودخانه، شر
حسین محجوب – کارشناس ارشد مهندسی رودخانه و رسوب شرکت مشانیر

چکیده:

ساخت سد بر روی رودخانه ها اثرات قابل توجهی بر رژیم جریان آب و رسوب دارد و در دراز مدت می تواند موجب تغییرات در ریخت رودخانه و مخزن سد و محیط زیست پیرامون آن گردد و عمر مفید مخزن را کاهش دهد. لذا پیش بینی میزان رسوب ورودی به مخزن سد و چگونگی توزیع آن در مخزن حائز اهمیت می باشد. در این تحقیق از بین روش های توزیع رسوب، روش تجربی کاهش سطح به منظور برآورد روند رسوبگذاری در مخزن سد دز به کار رفته است. به منظور واسنجی مدل، هیدروگرافی اولیه ی انجام شده در سال ۱۳۵۱ مبنا قرار داده شده و براساس هیدروگرافی سال ۱۳۸۲ و ارقام صفر جدید مخزن و حجم مفید مخزن در ترازهای مختلف، ضرایب روش فوق تدقیق شده است. از بین روش ها و مدلهای ریاضی و کامپیوتری مدل هایHEC- و ۶ GSTARS3.0مد نظر قرار گرفته است و با استفاده از اطلاعات توپوگرافی و هیدرولوژی، مخزن سد دز و رودخانه مدلسازی شده است. به عنوان خلاصه ای از تحقیق و نتایج آن می توان اشاره کرد که رقوم بستر در محل محور از رقوم ۱۵۱ متر از سطح دریا، در سال ۱۳۴۱ (شروع بهره برداری) به رقوم ۱۸۰ در سال ۱۳۵۱ و به رقوم ۲۵۰ در سال ۱۳۸۲ رسیده است. حجم مخزن نیز از ۳۳۴۶ میلیون متر مکعب در سال ۱۳۴۱ با ۱۸ % کاهش به رقم ۲۷۲۹ میلیون متر مکعب در سال ۱۳۸۲ رسیده است. متوسط انباشت رسوب در بازه ۴۱ ساله گذشته معادل ۱۵/۸میلیون متر مکعب در سال بوده است. در این تحقیق در ابتدا روش تجربی کاهش سطح برمبنای نتایج هیدروگرافی های مشاهداتی در مخزن کالیبره شد.. بطوریکه در بین سالهای ۱۳۵۱ تا ۱۳۸۲ نتایج روش تجربی کاهش سطحِ کالیبره شده با نتایج مشاهداتی در مخزن همخوانی بسیار خوبی نشان داد. بدین ترتیب ضرایب دقیقِ روش کاهش سطح در مخزن سد دز بدست آمد. در مرحله بعدی تحقیق، با استفاده از روش کاهش سطحِ کالیبره شده محاسبات رسوبگذاری در مخزن برای دوره ۴۰ ساله بعدی (پیش بینی در خلال سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۴۲۲ ) انجام گرفت