سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: هشتمین همایش ملی بهداشت محیط

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

محمدحسن احرامپوش – مدیر گروه بهداشت محیط ، دانشکده بهداشت ، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوق
محمد فرساد – مدیر گروه بهداشت محیط و حرفه ای مرکز بهداشت استان یزد
عباسعلی دهقانی تفتی – عضو هیئت علمی گروه مبارزه با بیماریهای دانشکده بهداشت ، دانشگاه علوم
محمدرضا مزین – عضو هیئت علمی گروه مبارزه با بیماریهای دانشکده بهداشت ، دانشگاه علوم

چکیده:

مواد زائد صنعتی بصورت جامد، نیمه جامد و مایع بوده و از تنوع بسیار زیاد برخودار هستند، رشد سریع تکنولوژی ، دستیابی به پروسه های جدید تولید ، جایگزینی مواد مصنوعی به جای الیاف طبیعی و سنتز هزاران نوع مواد ترکیبات شیمیائی ، باعث افزایش حجم زیادی از زباله های صنعتی و در برخی از موارد ، تولید زباله های جامد و مایع خطرناک گردیده است. جابجائی و انتقال نامناسب مواد زائد صنعتی که اغلب مواد خطرناک هستند ، مشکلات زیادی را برای انسان و محیط زیست او ایجاد می کند کنترل موثر و اعمال یک مدیریت صحیح مواد زاید صنفی ، برای بهداشت ، محیط زیست و مدیریت منابع ، از اهمیت خاصی برخوردار است. به منظور بررسی وضعیت زباله های صنعتی شهرستان یزد، صنایع موجود در استان که بیش از ۵۰نفر کارگر داشتند. براساس طبقه بندی محیط زیست و وزارت صنایع به ۷ گروه تقسیم و با توجه به اینکه هر گروه از این صنایع مواد زاید خاصی را تولید می کردند و با توجه به نسبت کارخانجات مورد بررسی ، ۱۵ کارخانه به روش نمونه گیری خوشه ای اسان انتخاب و مواد زاید تولیدی آنها با توجه به اهداف مطالعه و شرایط عمومی صنایع مورد پژوهش و همچنین فاکتورهای مهم در مطالعه بوسیله پرسشنامه مورد تایید متخصصین ، توسط کارشناسان آموزش دیده و با حضور در واحد صنعتی جمع آوری گردید. ۷۳ % کارخانجات مورد بررسی در این پژوهش خصوصی و بقیه نیمه دولتی بودند. ۳۳% از آنها کمتر از ۲۰ هزار متر مربع مساحت و ۳۳% بین ۴۰-۲۰ هزار متر مربع و بقیه بیش از ۴۰ هزار متر مربع مساحت داشتند که بیش از نیمی از آنها را صنایع نساجی به خود اختصاص می داد ، ۱۳ % صنایع کانی غیر فلزی و ۶% صنایع غذایی و بقیه در سایر گروهها بودند ، متوسط وزن مواد زائد کارخانجات مورد بررسی ۶۹۸ کیلوگرم در روز بود که بیشترین آن مربوط به صنایع لاستیک با متوسط روزانه ۵ تن در روز و کمترین آن مربوط به صنایع نساجی با ۴۰ کیلوگرم در روز بود. تمامی کارخانجات مورد بررسی دارای مواد زاید صنعتی بودند و ۷۳ % آنها مواد زاید آلی هم تولید می کردند وضعیت کارخانجات مورد بررسی از نظر شکل مواد زاید صنعتی ۴۷% مواد زاید جامد و ۷% مواد زاید مایع و بقیه مواد زائد نیمه جامد تولید می نمودند که ۴۷% آنها بصورت تلنبار کردن و ۷% از چاه فاضلاب برای دفع آن استفاده می کردند ۵۳% از کارخانجات مورد بررسی مواد زائد صنعتی را در محل کارخانه بصورت روباز و ۴۰% رد فضای سربسته و ۷% نیز از چاه جاذب استفاده می کردند نیمی از کارخانجات مورد بررسی زباله را از طریق از کامیونهای سرپوشیده و نیمی از کامیونهای روباز جهت جابجایی زباله استفاده می کردند و در محل دفع نهایی ۶۶% بصورت تلنبار کردن و ۱۳% به روش سوزاندن و بقیه بازیافت می کردند. با توجه به پروژه مشترک فاضلاب شهری و صنعتی در شهر یزد و اینکه تنها ۶% از مواد زائد تولیدی مایع بوده و دفع بعضی از فاضلابهای صنعتی طبق شرایطی امکانپذیر می باشد ، برای بقیه موارد لازم است از طریق تثبیت مواد شیمیایی خطرناک ، کاهش حجم مواد زائد جامد، جداسازی و سمیت زدایی و تجزیه در محل مناسبی دفع بهداشتی شود که امید است مورد توجه مسئولین محیط زیست و صاحبان صنایع واقع شود.