سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: نخستین همایش ملی ادبیات فارسی و پژوهشهای میان رشته ای

تعداد صفحات: ۱۵

نویسنده(ها):

مجتبی خلیفه – عضو هیات علمی گروه تاریخ دانشگاه بیرجند
امین تریان – دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ دانشگاه بیرجند

چکیده:

ادبیات فارسی دری از سده های نخستین هجری تا روزگار کنونی تحولات مختلفی را از سر گذراند؛ اما تحول ادبی عصر قاجار که با سرعت و ژرفای بیشتری صورت گرفت متفاوت از آن دگرگونیها بود. در این دوران ارتباط با غرب، ترجمه و ساده نویسی را الزامی کرد. در درون ایران نیز کسانی که از اوضاع زمان آگاهی داشتند مغلق نویسی را رها کردند و کوشیدند، ساده تر بنویسند. ورود صنعت چاپ از غرب، گسترش چاپ کتابو به دنبال آن شکل گیری روزنامه ها که برای مردم و به زبان مردم نوشته می شدند به ساده نویسی منجر شد. تاسیس دارالفنون تهران و تبریز،و دیگر مدارس به سبک جدید، کم کم دست مکتبداران دلباخته ی زبان عربی را از آموزش سواد کوتاه کرد. روشنفکران بزرگی چون میرزافتحعلیآخوندزاده و میرزا آقاخان کرمانی پای به میدان ادب نهادند؛ نظرات نوینی را مطرح، و سنت ادبی و ادب سنتی فارسی را نقد کردند؛ این خودنخستین نمونه های نقد ادبی جدید بود. انواع ادبی جدیدی چون رمان و نمایشنامه نیز در این دوره و در ارتباط با غرب شکل گرفت. این تحولات باعث شد که در دوران مشروطه با ادبیات فارسی متفاوتی با دوران آقامحمدخان روبرو شویم. این پژوهش در پی آن است تا زمینه ها و عوامل این تحول ادبی را – از آغاز قاجار تا پایان پادشاهیناصرالدین شاه (۱۱۷۴-۱۲۷۵ ش./ ۱۷۹۵-۱۸۹۶ م.)- بررسی کند.