سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: کارگاه فنی اثرات تغییر اقلیم در مدیریت منابع آب

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

ابوالفضل ناصری – استادیار پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، تبر

چکیده:

دشت مغان یکی از مناطق مهم کشاورزی است که در گوشه شمال غرب کشور قرار گرفته است. تغییرات اقلیمی به خصوص توزیع بارش و دمای هوا می تواند بر اراضی فاریاب و دیم که در سطح گسترده ای از این دشت وجود دارد تأثیر گذار باشد. بنابراین مطالعه حاضر با هدف بررسی تغییرات احتمالی اقلیم در دشت مغان به منظور شناخت بهتر و تحلیل جهت تغییرات یاد شده صورت گرفته است. در این پژوهش داده های بارندگی و دمای هوای ایستگاه هواشناسی پارس آباد مغان در طول دوره آماری۱۹۸۴-۲۰۰۰ با دوره اقلیمی ۱۷ سال تحلیل شد و نتایج با داده های دوره۱۹۶۱-۱۹۸۱مقایسه شد. نتایج نشان داد در طول دوره ۱۹۸۴-۲۰۰۰ تغییرات دماهای حداقل، میانگین و حداکثر و همچنین تغییرات تعداد روزهای با دمای بیش از ۳۵ درجه سانتیگراد از سالی به سال دیگر از نظر آماری معنی دار نبود. روند تغییرات مقدار کل بارش سالانه، تعداد روز های با بارش بیشتر از یک، پنج و ده میلی متر از سالی به سال دیگر ناچیز بود. در دوره اقلیمی یاد شده حداقل، میانگین و حداکثر دماهای سالانه به ترتیب برابر۳/۳۷ و ۱۴/۹۹ و ۲۷/۵۲ درجه سانتی گراد بود. مقادیر حداقل و حداکثر آن مربوط به ما ههای ژانویه و جولای بود.تغییرات دمایمیانگین در ماه های دسامبر و سپتامبر دیده شد. به ازای گذشت هر ده سال حدود۲/۳ و ۲/۰ و ۱/۴ درجه سانتیگراد به میانگین دمای حداکثر ما ههای فوریه و دسامبر و اوت افزوده می شود. میانگین دمای هوا در دوره های ۱۹۸۴ تا ۲۰۰۰ با ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۱ با استفاده از آمارهt جفت شده مقایسه شد. میانگین دمای هوا دوره های یاد شده از نظر آماری تفاوتی نداشت. میانگین دمای هوا برای دوره آماری ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۱ برابر۱۴/۷۱ به دست امد. نتایج نشان داد مجموع بارش سالانه دردوره اقلیمی یاد شده برابر با ۲۵۸/۹ میلی متر و برای دوره از ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۱ برابر ۲۹۹ میلی متر بود ماه های اکتبر و جولای دارای بیشترین و کمترین مقدار بارش با اندازه های ۳۶/۲۵۹ و ۷/۲۶۴ میلی متر بودند ماه های مختلف از سالی به سال دیگر تغییر نموده وبه طورکلی روند مقدار بارش در ما ههای مختلف سال افزایشی است. بیشترین تغییرات افزایشی برای ماه اکتبر اتفاق بوده و در این ماه به ازای هر سال تقریباً ۳میلی متر به مقدار بارش افزوده شده است. تغییرات افزایشی ماه های مارس و می در مرتبه بعدی قرار دارند. کمترین تغییرات افزایشی بارش مربوط به ماه جولای بوده است. با توجه به روند افزایشی مقدار بارش در طول فصل رشد زراع تهای دیم، به نظر می رسد افزایش نزولات جوی در نهایت موجب افزایش عملکرد محصولات دیم نیز گردد. بنابراین توصیه می شود تاریخ کاشت محصولات دیم در این منطقه متناسب با روند افزایشی بارش تنظیم یا تعیین گردد. تغییرات تعداد روز های با بارش بیشتر از یک میلی متر در ماه های مختلف ازسالی به سال دیگر افزایشی بوده است. بیشترین تغییرات افزایشی برای ماه می بود .دراین ماه به ازای هردو سال تقریباً یک روز به تعداد روز های یادشده افزوده شده است. در ماه های مارس ،اکتبر و فوریه به ازای هر پنج سال دو روز و در ماه ژانویه به ازای هر ده سال تقریباً پنج روز به تعداد روز های با بارش بیشتر از یک میلی متر اضافه شده است. در ماه های آوریل، ژوئن و دسامبر تغییری در تعداد روزهای بارش با مقدار یاد شده وجود نداشت. تغییرات تعداد رو زهای با بارش بیشتر از ۵ میلی متر در ماه های مختلف از سالی به سال دیگر تغییرات افزایشی داشته است. بیشترین تغییرات افزایشی برای ماه اکتبر بوده و در این ماه به ازای هر پنج سال یک روز به تعداد روز های با بارش بیشتر از ۵ میلی متر افزوده شده است. برای ماه های دسامبر و ژانویه و اگوست و جولای و مارس تغییرات ناچیز بوده است. دوره برگشت کوتاه مدت بارش محاسبه شد. انتظار می رود به طور متوسط به ترتیب در هر یک و ۱۲ سال یک بار بارش سالانه ای با مقدار ۲۶۷ و ۳۱۹ میلی متر و یا بیشتر اتفاق بیافتد. میانگین بارش برای دوره های ۱۹۸۴ تا ۲۰۰۰ با ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۶ مقایسه شد. میانگین بارش دوره های یاد شده از نظر آماری اختلافی نداشتند.