سال انتشار: ۱۳۹۳

محل انتشار: اولین کنگره بین المللی افق های جدید در معماری و شهرسازی

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

محمدرضا بمانیان – استاد و مدیر گروه دانشگاه تربیت مدرس
سحر محمدی – دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس

چکیده:

در صدر اسلام، نقش کالبدی مساجد از اهمیت زیادی برخوردار نبود لیکن با گذشت زمان مسجد توانست از منظر کالبدی نیز به عنوان یک عنصر تأثیرگذار در شهرهای اسلامی عمل کند. تأثیر کالبدی مساجد به مرور به گونهای خاص و پراهمیت گشت که در مقاطعی از تاریخ، مسجد به شهر اسلامی هویت میبخشید و به محیط شهری معنا میداد و موجب خوانایی و جهتدهی آن می شد. در نگاه به آنچه از فرم مسجد به ذهن میآید گنبد جایگاه ویژهای به خود اختصاص میدهد. با توجه به الگوهای مختلف در طراحی کالبد مساجد نوین دیدگاههای مختلفی نیز در مورد حضور و یا عدم حضور گنبد در فرم کالبدی مساجد وجود دارد. در این مقاله ضمن ریشه یابی ورود گنبد در فرم مساجد و روند تکامل و تثبیت آن در مسجد سعی در شناسایی الگوهای طراحی فرم مسجد از لحاظ دیدگاهشان نسبت به گنبد هستیم و به تحلیل فرم کالبدی نمونههایی از مساجد معاصر شهر تهران از لحاظ کیفیت استفادهشان از گنبد پرداختهایم. در پژوهش حاضر روش تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی می باشد و جمعآوری اطلاعات از روش کتابخانهایی و نمونه موردی است. با بررسی نمونهها این نتیجه حاصل شد که مساجد با کالبدی سنتگرا همواره از گنبد استفاده میکنند و اکثرا از فرم و روش قدیم سنتی بهره میجویند حال آنکه معماران نوگرا سعی در ایجاد مساجد بدون گنبد و یا گنبد با فرمهای جدید و مصالح جدید دارند. به طور کلی باید دقت داشت که اصولا در معماری ،توجه به موضوع و درک عمقی آن، نخستین شرط الزامی اصالت و صحت طراحی است. عدم تعمق خاص و کشاف در موضوع و اصالت ندادن به آن، منتهی به نفی بصیرت و عمقگرایی در معماری می شود. اطلاع اجماعی و متکی بر عادات بدون بازنگری و رجوع به مفاهیم، در تمام انواع معماری به ویژه مسجد، اشتباهی فاحش است