سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: سومین همایش ملی مدیریت شبکه های آبیاری و زهکشی

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

حسین بابازاده – مدیر گروه و استادیار گروه علوم و مهندسی آب دانشگاه آزاد اسلامی واحد عل
محمدعلی بیات – دانشجوی کارشناسی ارشد رشته آبیاری و زهکشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد عل

چکیده:

سازمان خواربار جهانی آب را منبع اصلی امنیت غذایی معرفی می کند که تاکید بر اهمیت آب شیرین برای کل انسانها وامنیت غذایی برای بهتر و سالم زیستن معرفی می کند . امروزه بر اساس آمار سازمان ملل ۸۰۰ میلیون انسان در دنیا به اندازه کافی غذا برای خوردن ندارند علاوه بر این رقابت برای تقاضای آب از یک طرف توسط مصرف کنندگان صنعتی ، خانگی و کشاورزی و از طرف دیگر بر اثر رخدادهای طبیعی به ویژه عوامل آب و هوایی (خشکسالی) افزایش می یابد. بنابراین ایجاد امنیت غذایی در گرو ارتقاء بهره وری آب کشاورزی می باشد. سوابق ارتقاء بهره وری آب کشاورزی در دنیا نشان می دهد که کشورهای موفق بدون استثناء از کشاورزی علمی استفاده نموده اند. میزان کنونی تولیدات اراضی فاریاب ایران بالغ بر ۵۷ میلیون تن است، بنابراین با صرف نظر از الگوی کشت و ناهمگونی پراکنش مکانی و زمانی ریزشهای جوی کارایی مصرف آب تقریبا معادل۰/۷کیلوگرم تولید به ازای هر یک متر مکعب آب آبیاری است که در مقایسه با کشورهای پیشرفته( ۱ الی ۲ ) بسیار پایین می باشد . همچنین بر اساس برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور میزان تولیدات کشاورزی فاریاب در افق سال ۱۴۰۰ بایستی بالغ بر ۱۸۶ میلیون تن گردد. برای دستیابی به هدف فوق با شرایط کنونی ، در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۲۶۶ میلیارد متر مکعب آب نیاز است که منابع آبی موجود توان ایجاد چنین حجم آبی را ندارند. به منظور دستیابی به هدف فوق بایستی کارایی مصرف آب از ۰/۷به ۱/۸ تا ۲ کیلوگرم تولید به ازای هر متر مکعب آب ارتقاء یابد. بنابراین تنها در صورت بهینه سازی و افزایش کارایی مصرف آب در بخش کشاورزی میتوان به اهداف فوق دست یافت باشد. از آنجاییکه ابعاد زمانی و مکانی در یک زمان تحت مطالعه و بررسی قرار میگیرند، ترکیب این دو فاکتور منجر به تحلیل مؤثرتر و درکی جامعتر از منطقه جهت برنامهریزی و تصمیمگیری میشود و نتیجه مطالعه، اطلاعات بیشتری در زمینه تکنیکهای ذخیره آب در کشاورزی در اختیارمان قرار خواهد داد. تحقیق حاضر به بررسی تغییرات زمانی و مکانی بهره وری مصرف آب در استان همدان می پردازد به این صورت که مقادیر تبخیر و تعرق را برای محصول گندم بدست آورده و با استفاده از روش میان یابی معکوس وزنی فاصله در نرم افزارArcGIS9.2 تبدیل به سطح رستری کرده و مقادیر مجهول را بدست می آوریم. تبخیر و تعرق مخرج کسر بهره وری است و صورت آن عملکرد محصولات می باشد که با استفاده ازآمارنامه های وزارت جهاد کشاورزی وبه خصوص سازمان جهاد کشاورزی استان همدان مقادیر آن ها را بدست آورده و از همپوشانی ۲ لایه رستری تبخیر و تعرق و عملکرد نقشه گسترش مکانی بهره وری گندم بدست می آید