سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: نخستین کنفرانس پژوهشهای کاربردی منابع آب ایران

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

محمود علایی طالقانی – استادیار گروه جغرافیای دانشگاه رازی کرمانشاه
زهرا رحیمزاده – تربیت معلم شهید صدوقی کرمانشاه

چکیده:

سرزمین ایران گرچه در قلمرو خشک کره زمین واقع شده است ولی به دلایل مختلف مانند وجود نهشته های کربناته ادوار مختلف زمین شناسی، تکتونیزه شدن سنگهای کربناته ناشی از همگرایی صفحات مجاور، چین خوردگی سنگهای کربناته که منجر به تشکیل رشته کوههای مرتفع شده است و همچنین بهره مندی کوههای حاشیه ای از بادهای باران آور غربی، از پهنه های کارستی قابل توجهی برخوردار است. به طوری که در ایران علاوه بر غارها، توسعه یافته ترین اشکال کارست یعنی تشکیل دشتهای کارستیpolje نیز قابل مشاهده است. یکی از پهنه هایی که از نظر تحول کارست قابل توجه است رشته کوههای حاشیه جنوبغرب و غرب کشور موسوم به زاگرس است. بررسی نقشه های زمین شناسی در مقیاس ۱/۱۰۰۰۰۰ حاکی از این است که از مساحت ۴۲۱۲۵۰ کیلومتری پهنه زاگرس حدود ۱۰۴۵۳۷ کیلومتر مربع از پهنه زاگرس را سنگهای کربناته در انواع مختلف اشغال کرده است. در این نوشتار با استفاده ازGIS و با در نظر گرفتن دو متغیر نوع سازند کربناته و فاصله از گسل و سپس انطباق آنها با نقشه های پراکندگی غارها و تراکم شبکه زهکشی به عنوان شاخص های تحول کارست، کارست منطقه زاگرس از نطر تحول کارست بررسی شده است. مبنای تقسیم بندی نیز بر اساس سه نوع کارست تحول یافته (کاملholokarst کارست نارس merokarst و کارست بینابینtransitional در نظر گرفته شده است. نتایج این بررسی نشان می دهد که حدود ۶۹۲۲۸ کیلومتر مربع از مساحت زاگرس از کارست کامل، حدود ۴۱۰۲ کیلومترمربع کارست نارس و حدود ۳۱۲۰۷ کیلومترمربع نیز کارست بینابین پوشیده شده است.