سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: اولین همایش ملی توسعه پایدار کشاورزی و محیط زیست سالم

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

پریسا ملکی – دانش آموخته دوره کارشناسی ارشد دانشگاه زنجان، دانشکده کشاورزی، گروه
محمدحسین محمدی – استادیار دانشگاه زنجان، دانشکده کشاورزی، گروه خاکشناسی.
جعفر نیکبخت – استادیار دانشگاه زنجان، دانشکده کشاورزی گروه آبیاری.

چکیده:

آلودگی آبهای زیرزمینی در اثر نفوذ زهآبهای حاوی کودها و سموم کشاورزی از مهمترین مشکلات زیست محیطی است. جریانات ترجیحی با تسریع نفوذ آلایندهها توانایی خاک را برای خنثیسازی آنها پیش از رسیدن به آبهای زیرزمینی محدود میکنند.بنابراین بررسی عوامل مؤثر بر شکل گیری جریان ترجیحی در مدیریت منابع آب و خاک اهمیت ویژه دارد. این پژوهش شامل بررسی تأثیر توأم لایه بندی و میکروتوپوگرافی سطحی بر ایجاد جریان ترجیحی در حین نفوذ آب در خاک است. این مطالعه با استفاده از یک سلول Hele- Shaw با ابعاد ۴×۱۰۰×۱۰۰سانتیمتر مکعب و با استفاده از سه نوع خاک دست خورده با بافتهای رسی، لوم شنی و شن لومی صورت گرفت. برای بررسی تأثیر لایه بندی با استفاده از خاک های ذکر شده سه تیمار مختلف با لایه بندی متفاوت ایجاد گردید و جهت بررسی تأثیر میکروتوپوگرافی در هر تیمار یک فرورفتگی کوچک در سطح خاک ایجاد شد. درهر مرحله جریان عمودی آب بدون وجود بار آبی در سطح خاک و با زهکشی آزاد در انتهای سلول فراهم گردید. سپس عکس هاییاز الگوی نفوذ آب و موقعیت جبههی رطوبتی تهیه گردید. نتایج نشان دادند که وجود میکروتوپوگرافی سطحی مولد جریان ترجیحی است اما نقش لایه بندی در تسریع یا تعدیل جریانات ترجیحی به ویژگی های فیزیکی خاک ها بستگی دارد. دلایل احتمالی وقوع جریان ترجیحی با استفاده از فاکتور مقیاس طولی موئینگی بررسی گردید