سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: اولین همایش ملی بیابان

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

محبوبه جلالی – دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیک و حفاظت خاک، دانشگاه تربیت مدرس
حسینعلی بهرامی – دانشیار گروه خاکشناسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده کشاورزی، گروه خاک
علی درویشی بلورانی – استادیار کارتوگرافی دانشگاه تهران، دانشکده جغرافیا، گروه کارتوگرافی

چکیده:

در سال های اخیر وقوع طوفان های گرد و غبار ابعاد تازه ای به خود گرفته و به یک بحران جدی منطقه ای تبدیل شده است. استان خوزستان یکی از مناطقی است که تحت تاثیر این پدیده قرار دارد. بررسی منابع، عوامل تولید و نحوه پراکنش فصلی آن موضوع مهمی در مطالعات اخیر بوده است. در این تحقیق، ارتباط بین فاکتورهای اقلیمی و زمینی با وقوع طوفان های گرد و غبار با استفاده از تصاویر ماهواره ای در استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفت. شواهد جمع آوری شده از ۱۴ ایستگاه هواشناسی استان خوزستان نشان داد که طوفان های گرد و غبار اغلب در ماه های جولای و ‍‍ژوئن اتفاق می افتند. همچنین، مناطق مستعد گرد و غبار در این استان اغلب دارای اقلیم خشک و نیمه خشک بیابانی گرم، نیمه خشک گرم، نیمه خشک معتدل و فرا خشک گرم با بارندگی بسیار کم و دمای بالا هستند. در اغلب مناطق استان خوزستان، در سالهای ۲۰۰۰، ۲۰۰۳ و ۲۰۰۸ بیشترین فراوانی طوفان های گرد غبار به چشم خورد. آنالیزهای آماری نشان داد که فراوانی طوفان های گرد و غبار همبستگی بالایی با سرعت باد دارد که این موضوع به نوبه خود ارتباط زیادی با ویژگی های سطح زمین دارد. همچنین ارتباط معنی داری بین وقوع این طوفان ها و سایر پارامترهای اقلیمی نظیر بارندگی و دما وجود دارد. بر این اساس ویژگی های سطح زمین مثل پوشش گیاهی می تواند نقش مهمی در تعیین فراوانی طوفان های گرد و غبار در استان خوزستان داشته باشد. آنالیزهای شاخص NDVI که از تصاویر MODIS استخراج شده و توابع قائم تجربی با استفاده از بردار های ویژه نشان داد که از سال ۲۰۰۳ پوشش گیاهی در قسمتهای زیادی از خوزستان تخریب شده است. در نتیجه تخریب پوشش گیاهی ممکن است به طور موثری بر وقوع طوفان های گردو غبار استان خوزستان موثر باشد.