سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: اولین همایش ملی توسعه پایدار کشاورزی و محیط زیست سالم

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

زین العابدین شم آبادی – عضو هیئت علمی بخش فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی سمنان (شاهرود). شاه
شهرام طاهری – مدیر گروه و مدرس بخش زراعت و اصلاح نباتا ت، مرکز آموزش کشاورزی شاهرود (بس

چکیده:

امروزه رشد روزافزون جمعیت، موجب نیاز بیشتر بشر به مواد غذایی گردیده که این عامل موجب گسترش تولیدات کشاورزی و افزایش مصرف انرژی در بخش کشاورزی شده است. مصرف بی‌رویه انرژی (با توجه به پایان‌پذیر بودن منابع انرژی) موجب عدم ثبات و پایداری تولید در آینده خواهد شد. در این آزمایش اثر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر عملکرد سیب‌زمینی و بهره‌وری انرژی مصرفی مستقیم در تولید سیب‌زمینی بررسی شده است. آزمایش در قالب طرح کرت‌های خرد شده با ۴ تکرار اجراء گردید. کرت‌های اصلی شامل ۴ تیمار؛ تاریخ کاشت ، ۱۵ فروردین (T1) ، ۳۰ فروردین (‏T2)، ۱۵ اردیبهشت (T3) و ۳۰ اردیبهشت (T4) بود. در کرت‌های فرعی ۳ تیمار تراکم بوته (فاصله بوته در روی ردیف) شامل ۱۵ سانتی‌متر (D1 ) ، ۲۵ سانتی‌متر (D2) و ۳۵ سانتی‌متر (D3) قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اثر تاریخ کاشت بر عملکرد محصول معنی‌دار بود (۵%=α ). به طوری‌که تاریخ‌های کاشت سی‌ام فروردین، پانزدهم اردیبهشت و سی‌ام اردیبهشت به ترتیب با متوسط عملکرد ۳۳/۲۲، ۵۰/۲۱، ۳۰/۱۸ تن در هکتار در یک گروه آماری قرار داشتند و نسبت به تاریخ کاشت اول (۱۵فروردین) برتر بودند. تراکم بوته کاملاً بر عملکرد محصول موثر بود (۱% = α ). تیمار با فواصل بوته روی ردیف ۲۵ سانتی متر با متوسط عملکرد ۶۷/۲۵ تن در هکتار نسبت به سایر تیمارها برتر بود و بالاترین عملکرد را دارا بود و تیمار با فواصل بوته روی ردیف ۳۵ سانتیمتر با متوسط عملکرد ۰۴/۱۳ تن در هکتار کمترین عملکرد را در بین تیمارهای آزمایشی به خود اختصاص داد. اثر متقابل تاریخ کاشت و تراکم بر عملکرد محصول تاثیر معنی‌داری نداشت. با این حال در تاریخ کاشت ۱۵ اردیبهشت و تراکم ۲۵ سانتی‌متر بیشترین میزان محصول (۹۲/۲۹ تن در هکتار ) به دست آمد. میزان انرژی مصرفی مستقیم برای تولید سیب‌زمینی در سطح یک هکتار ۴۱/۵۹۲۲ مگاژول برآورد شد، که ۵۴۵۲ مگاژول آن (۹۲ درصد) مربوط به انرژی مصرفی عملیات ماشینی می‌باشد. در بین انرژی‌های مستقیم مصرفی، عملیات شخم با مصرف ۲۳/۱۳۶۹ مگاژول بر هکتار (۲۳ درصد) بیشترین مقدار مصرف انرژی را دارد و در مقایسه با سایر عملیات ماشینی حدود ۵۰ درصد انرژی مصرفی بیشتر دارد. بنابراین با توجه به اهمیت تاریخ کاشت و تراکم بوته در محصول سیب‌زمینی و اینکه بخش اعظم انرژی مصرفی مستقیم به ماشین‌های کشاورزی مربوط می‌شود و بیشترین انرژی مصرفی در عملیات ماشینی مربوط به عملیات شخم می‌باشد. ضمن در رعایت زمان دقیق کاشت و تراکم محصول، استفاده از روش‌های جدید خاک‌ورزی (روش حفاظتی) و استفاده از ماشین‌های مرکب (انجام همزمان چند کار)، علاوه بر کاهش عملیات کشاورزی و حفظ محیط‌زیست، موجب صرفه‌جویی در مصرف انرژی موجب پایداری در تولید محصولات کشاورزی خواهد شد.