مقاله بررسی گوناگونی شیوه های اجرای آرایه های گچی قالبی بناهای تاریخی در دوره قاجار شهر یزد، با تکیه بر مطالعه موردی تزئینات محراب شبستان شاهزاده در مسجد جامع کبیر که چکیده‌ی آن در زیر آورده شده است، در بهار و تابستان ۱۳۹۲ در مرمت و معماری ایران (مرمت آثار و بافت های تاریخی فرهنگی) از صفحه ۱ تا ۱۴ منتشر شده است.
نام: بررسی گوناگونی شیوه های اجرای آرایه های گچی قالبی بناهای تاریخی در دوره قاجار شهر یزد، با تکیه بر مطالعه موردی تزئینات محراب شبستان شاهزاده در مسجد جامع کبیر
این مقاله دارای ۱۴ صفحه می‌باشد، که برای تهیه‌ی آن می‌توانید بر روی گزینه‌ی خرید مقاله کلیک کنید.
کلمات مرتبط / کلیدی:
مقاله دوره قاجار
مقاله یزد
مقاله آرایه های گچی قالبی
مقاله مسجد جامع
مقاله محراب شبستان شاهزاده

نویسنده(ها):
جناب آقای / سرکار خانم: اصلانی حسام
جناب آقای / سرکار خانم: میرنیام آصفه
جناب آقای / سرکار خانم: علومی مجید

چکیده و خلاصه‌ای از مقاله:
گچبری، از قدیمی ترین شیوه های تزئین معماری ایرانی است. در میان شهرهای داعیه دار شکوفایی هنر گچبری ایرانی، شهر یزد پیشینه ای برجسته دارد. در ادوار تاریخی این شهر، دوره قاجار، پررونق ترین عصر به کارگیری گچ در تزئینات معماری آن است. بین شیوه های متفاوت آفرینش این هنر، اجرای نقوش با ضخامت بسیار اندک، در نمایی بسیار ظریف و هنرمندانه، روش معمول و متداول این دوره بوده است. شواهدی همچون به چشم نیامدن رد ابزار گچبری، وجود طرح های تکرار شونده کوچک، اندازه یکسان نقوش بدون کمترین تفاوت و تغییر و اجرای گچبری با ضخامت بسیار کم، اجرای این تزئینات را به وسیله ابزار گچبری و برش و کنده کاری لایه گچ، منتفی می کند. آنچه در بررسی اولیه به ذهن می رسد، استفاده از نوعی قالب در اجرای این تزئینات است. از سوی دیگر، به نظر می رسد تزئینات یاد شده در موارد متعدد با وجود شباهت های به ظاهر بسیار، با شیوه ای متفاوت اجرا شده باشند.
ازین رو، هدف اصلی این پژوهش، شناسایی تفاوت ها و گوناگونی روش های به کار رفته برای اجرای این نمونه از گچ بری ها در شهر یزد، دوره قاجار، است. برای شناخت بیشتر روش های اجرای این شیوه تزئینی، برای نمونه، تزئینات محراب شبستان شاهزاده در مسجد جامع کبیر یزد مطالعه شد. جهت به دست آوردن نتیجه مطلوب، از روش های آزمایشگاهی و دستگاهی استفاده شد. همزمان، تعداد بسیاری از مقالات و منابع مکتوب که غیرمستقیم به این شیوه تزئینی اشاره کرده اند نیز، بررسی شدند.
مشاهدات بصری و میکروسکوپی از مقاطع سطحی و عرضی نمونه های تزئینی، شناسایی عناصر تشکیل دهنده لایه های گچ و بررسی حضور مواد آلی و معدنی احتمالی در ترکیب با گچ، بررسی ساختار بلوری ترکیبات، رفتار انباشتگی و واپاشیدگی آنها و اندازه و ریخت شناسی کریستال ها، از جمله نتایج کاربرد دو شیوه جداگانه اجرای آرایه های گچی قالبی با قالب پیش ساخته، با به کارگیری گچ زنده در اجرای تزئینات حاشیه تاق نمای محراب و روش قالب مهری با استفاده از گچ نیم کشته برای اجرای تزئینات لچکی تاق نمای محراب است.
ضمن اینکه، به کارگیری دو فن با ظاهر بسیار مشابه، همزمان در بخش های نزدیک به هم در یک اثر تاریخی، هر چند گوناگونی فنون کار را با مصالح گچ در دوره قاجار نشان می دهد لیکن سبب شده است تا در بررسی های اولیه، تفاوت های این دو شیوه نادیده گرفته شوند.