سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: دومین کنفرانس ملی پژوهشهای کاربردی منابع آب ایران

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

محمدعلی قربانی – استادیار گروه مهندسی آب ، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز
محمدحسن فاضلیفرد – دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشکدهکشاورزی دانشگاه تبریز
ابوذر صالحی – دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشکدهکشاورزی دانشگاه تبریز

چکیده:

مطالعه نوسانات تراز آب دریاچهها و خط ساحلی آن بدلیل مدیریت اراضی ساحلی جهت ساخت و ساز، کشاورزی، حمل ونقل آبی، مدیریت سفرههای آبزیرزمینی منطقه، اکولوژی منطقه، مسائل زیست محیطی و تعیین حجم آب موجود در دریاچه از دیرباز مورد توجه متخصصان و دانشمندان علوم مختلف بوده است. دریاچه ارومیه هم که یکی از بزرگترین و مهمترین دریاچههای ایران میباشد، از این امر مستثنی نیست. در دو دهه اخیر، استفاده از مدلهای دینامیکی غیرخطی در تخمین سطح آب دریاچهها مورد توجه محققان واقع شده که نظریه آشوب به عنوان نمونه خاص مورد توجه پژوهشگران بوده و تحقیقات وسیع انجام یافته دال بر این ادعاست. نظریه آشوب این فرضیه را مطرح میکند که بسیاری از سیستمهای با ظاهر تصادفی، بطور کامل از یک رابطه غیرخطی تبعیت کرده و در نتیجه قابل پیشبینی هستند یا بعبارت دیگر آشوبناکاند. نظریه آشوب به بیان وجود نظم در سیستمهای به ظاهر نامنظم میپردازد. در مقاله حاضر نوسانات روزانه سطح آب دریاچه ارومیه در دوره آماری ۱۳۸۸-۴۴ با نظریه آشوب بررسی شده است. فضای حالت ارائه شده توسط تاکن که سیر تکاملی سیستمهای دینامیکی را توصیف میکند با استفاده از تئوری زمان تاخیر انجام گردید. بر اساس مقدار نخستین حداقل میانگین اطلاعات متقابل، زمان تاخیر ۱۳۳ روز محاسبه و نهایتاً بر اساس زمان تاخیر بدست آمده و بازاء بعد محاط ۱ تا ۲۰ ، بعد همبستگی ۲ حاصل گردید که حاکی از بعد آشوبناکی پائین میباشد