سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: سومین سمینار بین المللی دانه های روغنی و روغنهای خوراکی

تعداد صفحات: ۱۴

نویسنده(ها):

محمدرضا محمدرضاخانی – دکتری زراعت از دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
حمید مدنی – دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک

چکیده:

با هدف ارزیابی ژنوتیپهای کنجد به خشکی و شناسایی و معرفی ژنوتیپهای متحمل تر به تنش خشکی ۲۴ ژنوتیپ داخلی وخارجی در سال زراعی ۱۳۸۷ در منطقه جیرفت مورد بررسی قرار گرفتند. ژنوتیپها در قالب دو آزمایش جداگانه با آبیاری طبیعی و تنش خشکی بهترتیب پس از ۱۰۰ و ۲۴۰ میلیمتر تبخیر از تشتک کلاس A در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی در بوته، تعداد کپسول در بوته و تعداد دانه در کپسول، وزن هزاردانه عملکرد دانه و درصد روغن در هر ژنوتیپ تعیین شد. با استفاده از عملکرد دانه در آزمایش آبیاری طبیعیYp) و تنش خشکیYs) شاخصهای کمی تحملTOL) بهرهوری متوسطMP)حساسیت به تنش خشکیSSI) میانگین هندسی بهرهوریGMP)تحمل تنش خشکیSTI)و میانگین هارمونیکHM)ضریب تغییرات آنها برآورد شد. نتایج نشان داد اختلاف معنیداری در صفات مورد اندازهگیری بین ژنوتیپها در دو شرایط آبیاری طبیعی و تنش خشکی وجود داشت و امکان گزینش ژنوتیپهای متحمل به خشکی بوجود آمدژنوتیپهای،JL-13 داراب ۱۴ و ۳-TS به واسطه عملکرد بیشتر دانه در شرایطآبیاری طبیعی و تنش خشکی و احراز جایگاه مناسبتر از لحاظ شاخصهای تحمل تنش خشکیSTI)میانگین بهرهوریMP)میانگین هندسی بهرهوریGMP)و میانگین هارمونیکHM) به عنوان ژنوتیپهای متحمل شناسایی شدند. تحلیل همبستگی بین عملکرد در شرایط آبیاری طبیعی و تنش خشکی و شاخصهای تحمل به خشکی نیز نشان داد که شاخصهایSTI و HM ،GMP ،MP مناسبترین شاخصها برای غربال ژنوتیپهای کنجد محسوب می شوند. با توجه به شاخص های فوق و عملکرد بالا در دو محیط آبیاری طبیعی و تنش خشکی، بهترین ژنوتیپهای متحمل به خشکی کنجد ژنوتیپهای JL-13 داراب ۱۴ و ۳-TS برای توسعه کشت در منطقه جیرفت و کهنوج تشخیص داده شدند.