اسراف و تبذیر در روایات در تعریف اسراف امام صادق علیه السلام می فرماید:إِنﱠمَاالْإِسْرَافُ»فِیمَاأَتْلَفَالْمَالَأَضَرﱠوَبِالْبَدَنِ«(مجلسی، ۱۴۰۳، ص(۳۰۳؛ »همانا اسراف در چیزهایی است که مال را از بین میبرد و به بدن صدمه میزند.« نبی اکرم صلی االله علیه و آله در وصیتی به امیرالمومنین علیه السلام فرمودند:عَلِیﱡ»أَرْبَعاتَذْهَبُهٌضَیَاعاًالْأَکْلُ عَلَیالشﱢبَعِالسﱢرَاجُوَالْقَمَرِفِیالزﱠرْعُوَالسﱠبَخَهِفِیالصﱠنِیعَهُوَعِنْدَغَیْرِأَهْلِهَا« (حرعاملی، ۱۴۰۴ق.، ج۱۶، ص(۳۰۳؛ »چهار چیز تضییع مال است: خوردن از روی سیری، روشن کردن چراغ در مهتابزراعت، در زمین سخت و غیر قابل کشت و نیکی به کسی که اهلیّت ندارد.« بنابراین مصرف مال در غیر مورد خود و یا مصرف آن در مواردی که نفعی بر آن مترتب نیست جزو تضییع اموال میباشد که از مصادیق اسراف است.

اسلام با بیان آیات و روایات در باب اسراف و تبذیر و تاکید بر عدم تضییع و اتلاف مال، حمایت صریح خود را از اموال و سرمایههای مردم مینماید چرا که میانهروی در مصرف و پیروی از الگوهای قرآن و احادیث در جلوگیری از اسراف و تبذیر منجر به استقلال اقتصادی در جامعه و عدم وابستگی به دیگر جوامع میشود. چرا که وابستگی اقتصادی، وابستگیهای سیاسی و فرهنگی را نیز به دنبال خواهد داشت و این امر منجر به از بین رفتن امنیت اقتصادی و سیاسی و فرهنگی جامعه اسلامی میشود.

دلیل عقلی حمایت از مال و سرمایه

واژه »اقتصاد« را به عنوان معادل کلمه لاتین »اکونومی «Economy به کار میبرند. این واژه ازدو کلمه یونانی »اویکوس «Oikos به معنای خانه و »نمین «Nemin به معنای قانون تشکیل شده است که در یونان قدیم به معنای »اداره امور اموال« به کار میرفته است. شاید همین امر باعث شده به ارسطو نسبت دهند که او علم اقتصاد را مدیریت خانه می داند. (زندی حقیقی، ۱۳۶۹، ص.(۴