سال انتشار: ۱۳۹۰

محل انتشار: اولین همایش بین المللی مدیریت گردشگری و توسعه پایدار

تعداد صفحات: ۱۷

نویسنده(ها):

محمدرضا منصوری دانشور – کارشناس ارشد ژئومورفولوژی در برنامه ریزی محیطی، دانشگاه آزاد اسلامی
شیرین یحیی شیبانی – کارشناس ارشد ژئومورفولوژی در برنامه ریزی محیطی، دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده:

اکوتوریسم (گردشگری اکولوژیک) صنعتی نوین بر پایه جاذبه های طبیعی به شمار می رود که می تواند به عنوان مکانیسمی برای حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار تلقی شود. راهبرد حفاظت از محیط زیست به ویژه در مناطق کمتر توسعه یافته مرزی که اساس توسعه آنها بتواند بر محوریت گردشگری قرار بگیرد، اهمیت بیشتری دارد. شهرستان کلات واقع در شمال استان خراسان رضوی از این گونه مناطق حساس است که از مجاورت مرزی به طول حدوداً ۱۴۰ کیلومتر با جمهوری ترکمنستان (به عنوان دروازهورود ایران به آسیای مرکزی) برخوردار است. به علاوه اینکه محیط منطقه به عنوان توانمندی های اکوتوریستی، متأثر از چشم اندازهای بی شمار طبیعی و جاذبه های متنوع فرهنگی است. در تحقیق حاضر هدف ما تعیین قلمروهای ارزشمند اکوتوریسم شهرستان کلات در چارچوب توسعه تفرج گسترده و متمرکز بود از این رو متغیرهای مختلف محیطی از قبیل طبقات ارتفاعی، میزان شیب، جهت شیب، خاک، زمین شناسی، پوشش زمین و هیدرولوژی بر مبنای برنامهGIS پردازش شدند. سپس ظرفیت برد پهنه های دارای توان توسعه اکوتوریسم در سه سطح ظرفیت برد فیزیکی یا بالقوهPcc) ظرفیت برد واقعی Rcc) و ظرفیت برد مؤثر Ecc) محاسبه و ارزیابی گردید. با انجام آنالیزهای فضایی در برنامه GIS به کلاسه بندی، ارزش گذاری و همپوشانی متغیرهای محیطی اقدام شد. همچنین مطالعات میدانی از طریق GPS و ژئورفرنس کردن تصاویر ماهواره ای Google نیز مورد توجه قرار گرفت. پهنه بندی نهایی برای ارزیابی توان اکوتوریسم در محدوده مورد مطالعه نشان داد که بیش از ۶۵ % منطقه در قلمرو پهنه های دارای توان اکوتوریسم قرار می گیرند همین طور بیش از ۸۰ % معابر منطقه به عنوان مسیرهای تفرجی در این پهنه ها واقع می شوند.محاسبات آماری نشان داد مجموع ظرفیت برد بالقوه شهرستان کلات حدود ۳۵۰ هزارنفر در سال، ظرفیت برد حقیقی معادل ۱۲۰هزارنفر در سال و ظرفیت برد مؤثر حدود ۱۶۵ هزارنفر در سال می باشد. مقایسه عدد اخیر با آمار تورهای گردشگری در وضع موجود نشان داد که با مدیریت تفرج گسترده و توسعه زیرساخت های لازم در پهنه ها و مسیرهای گردشگری، افزایش تعداد گردشگران بهمیزان ۱۶ تا ۲۰ برابر امکان پذیر است