سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: هفتمین کنگره ملی مهندسی ماشین های کشاورزی و مکانیزاسیون

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

محمدرضا مستوفی سرکاری – اعضای هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
هرمز اسدی – عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر
محمد شاکر – اعضای هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
ابراهیم زارع – اعضای هیئت علمی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز تحقیقات کشاورزی استان فارس

چکیده:

گندم مهمترین ماده غذایی در الگوی مصرف خوراک کشور است. بطوریکه بیش از ۵۰ درصد انرزی هر فرد در ایران از نان تامین می شود. با کاهش ضایعات گندم در مرحله برداشت، امکان افزایش قابل توجه در تولید مزارع کشور وجود دارد. افت کمباین در کشورهای توسعه یافته حدود ۲ تا ۳ درصد است در حالی در کشور ما در بعضی نقاط ، افت به ۲۰ درصد هم می رسد. با توجه به اهمیت و نقش غلات در تامین مواد غذایی مردم و اینکه ماکزیمم افت د رهد یا دماغه کمباین وجود دارد، لذا لازم است مقدار دقیق افت و علل آن مشخص شده تا نسبت به کاهش آن از طریق اصلاح و بهینه سازی کمباین ها اقدام لازم صورت پذیرد. دراین تحقیق تاثیر نوع کمباین و سرعت دورانی استوانه کوبنده بر افت و ضایعات گندم در حین برداشت، بررسی شد. از طرح آمری کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سه استان تهران (کرج)، خراسان رضوی (مشهد) و فارس (شیراز) و از آزمون دانکن ، برای تجزیه و تحلیل آماری استفاده شده است. نوع کمباین در چهار سطح : کمباین کلاس، کمباین جاندیر ۹۵۵، کمباین جاندیر ۱۱۶۵ و کمباین نیو هلند، به عنوان کرت اصلی و سرعت دورانی استوانه کوبنده در سه سطح : ۶۵۰ و ۷۵۰ و ۸۵۰ دور در دقیقه به عنوان کرت فرعی انتخاب شد. آزایش در مزرعه زراعین گندم اجرا شد. در هر تیمار فاکتورهای فنی و اقتصادی اندازه گیری شده مورد ارزیابی قرار گرفتند: ۱- تلفات قبل از برداشت (طبیعی) ۲- تلفات شانه برش ۳- تلفات واحد کوبنده ۴- تلفات واحد جداکننده و تمیز کننده ۵- سرعت پیشروی و ظرفیت مزرعه کمباین ۶- بازده مزرعه ای ۷- سرعت دورانی سیلندر کوبنده ۸- سرعت کوبنده ۹- رطوبت دانه ۱۰-ارتفاع شانه برش د رزمان برداشت. نتایج تجزیه مرکب دو سال اجرای پروژه در استان تهران (کرج) نشان داد کمباین نیو هلند TC56 با کمترین افت کلی و بالاترین ظرفیت کمباینی به ترتیب برابر با ۱/۹۸% و ۵/۱۸ تن بر ساعت در گروه معنی داری a قرار گرفت.کمباین JD 955 با ۲/۱۵% کمترین افت کلی کمباسن در گروه a معنی داری قرار گرفته ولی ظرفیت کمباینی ۲/۳۵ تن بر ساعت در گروه c معنی داری قرار دارد. کمباین ۱۱۶۵ JD با ۴/۳۰% افت کلی و ظرفیت کمباینی ۳/۸۹ تن بر ساعت در گروه معنی داری b قرار گرفت. کمباین ۶۸ CLASS با ۴/۱۲% افت کلی و ظرفیت کمباینی ۳/۶۹ تن بر ساعت د رگروه معنی داری b قرار دارد. راهکارهای اصلاح و بهینه سازی کمباین های مورد آزمایش به شرح زیر ارائه می شود: یکنواختی ارتفاع برش،تنظیم سرعت چرخ فلک با سرعت پیشروی، – استفاده از عرض برش مفید، – استفاده از سرعت مناسب کوبنده، – انتخاب سرعت پیشروی مناسب متناسب با تراکم محصول.نتایج تجزیه و تحلیل اقتصادی پروژه نشان داد در شرایط میانگین برداشت تیمار کمباین جاندیر ۹۵۵ نسبت به سایر تیمارهای دارای سود بیشتر و هزینه کمتر است. نرخ بازده نهایی جایگزین کاربد تیمار کمباین ۹۵۵ توسط سایر تیمار ها بالاتر از ۷۳/۹% بوده که بیشتر از نرخ جایگزینی سایر تیمارها بجای یکدیگر است. در شرایط حداکثر برداشت تیمار کمباین نیو هلند نسبت به سایر تیمارها دارای سود بیشتری بوده است. نرخ بازده نهایی جایگزینی کاربرد تیمار کمباین نیوهلند توسط سایر تیمارها بالاتر از ۷۹/۲% محاسبه شد. در مقایسه هزینه و منافع اجتماعی حاصله از کاربرد تیمارها، در شرایط میانگین برداشت تیمار کمباین سهند اس ۶۸ نسبت به سایر تیمارها دارای سود بیشتری است. در شرایط حداکثر برداشت تیمار کمباین نیوهلند نسبت به سایر تیمارها دارای سود بیشتر و هزینه کمتری بوده است. نرخ بازده نهایی جایگزینی کاربرد تیمار کمباین نیو هلند توسط سایر تیمارها بالاتر ار ۳۵۸/۲% بر آورد شد. نتایج اجرای طرح در دو سال متوالی در استان خراسان رضوی (مشهد) حکایت از آن داشت که از نظر تلفات انتهای کمباین، کمباین نیو هلند بهترین وضعیت را دارا بود اما در سال دوم کمباین های جاندیر ۹۵۵و ۱۱۶۵ در یک گروه قرار گرفت. کمباین کلاس S68 (سهند) در هر دو سال دارای تلفات بیشتری بود. ظرفیت مزرعه ای مباین نیو هلند بیشتر از سایر کمباینها بوده و در مجموع بین وضعیت دانه داخل مخزن در کمباین های مختلف تفاوت معنی داری مشاهده نشد از نظر تلفات در سرعت های دورانی مختلف کوبنده، در هیچ یک از دو سال تفاوت معنی داری مشاهده نشد. این مسئله با توجه به اینکه طرح در مزارع مختلف و شرایط متفاوتی اجرا شده است قابل توجیه است. نتایج ارزیابی اقتصادی پروژه نشان داد که تمام کمباینها دارای نرخ بازده سرمایه گذاری مثبت و قابل قبول هستند. در زیر سطح برداشت سالانه ۵۰۰ هکتار بهریتن گزینه برای کمباین داران، کمباین جاندیر و بهترین گزینه از جهت منافع اجتماعی کمباین سهند است. اما اگر امکان افزایش برداشت تا حداکثر میزان ظرفیت کمباینها فراهم باشد گزینه کمباین نیو هلند از نظر کمباین داران و منافع جامعه برترین تیمار است. نتایج تجزیه و تحلیل مرکب داده های در دو سال اجرای پروژه در استان فارس (شیراز) نشان داد که کمباین کلاس از ظرفیت مزرعه ای بالاتری نسبت به بقیه کمباین های مورد ارزیابی برخوردار بود. همچنین مشخص گردید که کمباین کلاس از نظر تلفات کیفی نسبت به بقیه کمباین ها دارای کمترین مقدار بود. از نظر تلفات کلی، کمباین نیو هلند کمترین مقدار را نسبت به بقیه تیمارها دارا بود. ضمنا مناسبترین سرعت دورانی استوانه کوبنده جهت کمباین های مورد ارزیابی، سرعت ۷۵۰ دور در دقیقه تعیین گردید. جمع بندی نتایج ارزیابی اقتصادی نشان داد که منافع کمباین داران با تغییر نوع کمباین از جاندیر ۹۵۵ به کمباین های جدید افزایش می یابد. ولی استافاده از کمباین های جدید موجب وارد شدن زیان به زارعین شده است. همچنیننشان داد که کمباین جاندیر ۹۵۵ به دلیل منفی شدن سود قابل توصیه نیست و سرمایه گذاری در کمباین کلاس نسبت به کمباین نیو هلند اقتصادی تر می باشد.