سال انتشار: ۱۳۹۱

محل انتشار: اولین همایش ملی بیابان

تعداد صفحات: ۱۵

نویسنده(ها):

فتح الله نادری – کارشناس ارشد ژئومورفولوژی و مدرس دانشگاه پیام نور ایلام
حاجی کریمی – عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام
صادق علیمرادی – کارشناس ارشد آب سازمان آب منطقه ای ایلام
بهروز ناصری – عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام

چکیده:

فرسایش بادی اصولاً همراه با خشکی هوا می باشد و با کم شدن رطوبت خاک میزان آن افزایش پیدا می کند. در این تحقیق دشت چنگوله ایلام به لحاظ تداوم پدیده گرد و غبار، قدرت گرفتن کانون های فرسایش بادی، خروج آبهای روان از منطقه و همچنین ادامه خشکسالی ها به عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب گردید. به منظور برآورد کمّی و کیفی فرسایش بادی از مدل تجربی IRIFR.E.A که از نُه عامل سنگ شناسی، شکل اراضی و پستی و بلندی، سرعت و وضعیت باد، خاک و پوشش سطح آن، انبوهی پوشش گیاهی، آثار فرسایشی سطح خاک، رطوبت خاک، نوع و پراکنش نهشته های بادی، مدیریت و استفاده از زمین تشکیل شده است، استفاده شد. در این مدل ابتدا منطقه مورد مطالعه را به واحدهای مطالعاتی (رخساره) تقسیم نموده و سپس نقش و تأثیر عوامل نُه گانه در فرسایش بادی و میزان رسوبدهی ناشی از آنها با استفاده از جداول مربوطه در هر یک از واحدهای مطالعاتی مورد ارزیابی قرار می گیرند. سپس به هر یک از عوامل مؤثر در فرسایش بادی امتیازی به آنها داده می شود. مجموع اعداد بدست آمده برای عامل های مختلف نشان دهنده شدت فرسایش بادی خواهد بود. در نهایت بر اساس مجموع اعداد میزان رسوبدهی برای هر یک از واحدهای مطالعاتی برآورد گردید. نتایج تحقیق نشان داد که بیشترین امتیاز مربوط به رخساره منطقه رسوبگذاری در تیپ دشت سر پوشیده است با امتیاز ۵۵/۷۷ که از نظر کیفی با کلاس فرسایش زیاد مشخص شده است و کمترین امتیاز مربوط به رخساره منظم در تیپ دشت سر فرسایشی با ۰۴/۲۹ امتیاز که با کلاس فرسایش کم مطابقت دارد. همچنین از نظر شدت فرسایش بادی منطقه مورد مطالعه در سه کلاس کم، شدت فرسایش متوسط و شدت فرسایش زیاد قرار گرفت که به ترتیب ۱۲/۱۵، ۳۲/۵۱ و ۱۴/۱۲ درصد از منطقه مورد مطالعه را شامل می شوند.