سال انتشار: ۱۳۸۸

محل انتشار: دهمین سمینار سراسری آبیاری و کاهش تبخیر

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

محمد حسن بیگلویی – استادیار گروه مهندسی آبیاری، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان
محمد حسین اسیمی – کارشناس بخش آگرونومی مرکز تحقیقات توتون گیلان
علی اکبرزاده – دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه مهندسی علوم خاک، پردیس کشاورزی و منابع

چکیده:

به منظور بررسی قابلیت مدل CROPWAT 8.0 در تخمین نیاز خالص آبیاری و کاهش عملکرد گیاه توتون در شرایط کم آبیاری، نتایج آزمایش صحرایی که در سالهای زراعی ۱۳۸۲-۱۳۸۱ و ۱۳۸۳-۱۳۸۲ در مرکز تحقیقات توتون رشت انجام گرفته بود با نتایج مدل مورد مقایسه قرار گرفت. تیمارها عبارت بودند از ۴۰(آبیاری کامل)، ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ درصد تخلیه رطوبت قابل دسترس خاک و شاهد طبق شرایط دیم(بدون آبیاری). زمان آبیاری با استفاده از تانسیومتر و بلوکهای گچی تعیین گردید و جهت اندازه گیری میزان آب آبیاری از کنتور آب که در ابتدای سیستم آبیاری قرار داده شده بود استفاده شد. در انتهای مرحله گلدهی در هر دو سال وزن محصول خشک گیاه توتون محاسبه شد. برای شبیه سازی شرایط واقعی از طریق مدل CROPWAT 8.0، اطلاعت هواشناسی شهرستان رشت به طور ماهانه وارد مدل شدند و بر اساس آنها برای هر ماه نیز مقدار ET0 از طریق فرمول پنمن- مانتیث محاسبه گردید. برای محاسبه باران مؤثر نیز از اطلاعت بارندگی ماهانه دو سال مذکور در منطقه رشت و از روش SCS استفاده شد. مقادیر kC، تعداد روزهای هر یک از مراحل مختلف دوره رشد، تاریخ شروع کشت گیاه توتون و اطلاعات مربوط به نوع خاک نیز وارد مدل گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که مدل CROPWAT 8.0 درصد کاهش محصول را در سال اول در تیمارهای ۴۰، ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ درصد تخلیه رطوبت قابل دسترس خاک و شرایط دیم بترتیب ۰، ۰، ۰، ۰/۵ و ۷۱/۴ درصد و در سال دوم بترتیب ۰، ۰، ۰، و ۱۴/۲ درصد تخمین زد. در صورتی که نتایج آزمایش صحرایی، این ارقام را در سال اول بترتیب ۰، ۱۳/۰۴، ۲۸/۱۰، ۵۹/۷۱ و ۷۱/۶۶ درصد و در سال دوم بترتیب ۰، ۶/۰۷، ۱۸/۲۷، ۲۳/۹۲ و ۲۵/۹۵ درصد نشان داد. نتایج حاصله بیانگر این است که مدل در تخمین درصد کاهش محصول بویژه در سال اول بین شرایط دیم و تیمار ۴۰ درصد(آبیاری کامل ) از دقت بسیار خوبی برخوردار بود ولی در تیمارهای دیگر از دقت مناسبی برخوردار نبود. این موضوع برای سال زراعی دوم نیز تقریباَ صادق بود. با این وجود درصد تخمین کاهش محصول برای تیمار بدون آبیاری توسط مدل در سال دوم تقریباَ نصف شرایط واقعی بود. با توجه به دو برابر بودن میزان بارندگی در سال دوم آزمایش نسبت به سال اول می توان نتیجه گرفت که با افزایش میزان بارندگی از دقت مدل در تخمین کاهش محصول تا حد زیادی کاسته است. این مطالعه نشان می دهد که استفاده از مدل CROPWAT 8.0 بدون اصلاح آمار هواشناسی، کالیبره کردن ضرائب گیاهی و خصوصیات خاک می تواند خطاهای قابل توجه ای را داشته باشد و باید احتیاط نمود.