سال انتشار: ۱۳۸۹

محل انتشار: سومین سمینار بین المللی دانه های روغنی و روغنهای خوراکی

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

مهدی علیزاده – کارشناسی ارشدزراعت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان
سیدعلی طباطبایی – استادیار، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد
عبدالرضا جعفری – استادیار دانشکده زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان

چکیده:

تنش خشکی مهمترین عامل محدود کننده محصولات در سیستم های کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک به حساب می آید از این رو معرفی ژنوتیپهای جدید در گیاهان زراعی از جمله آفتابگردان که بتوانند در این شرایط رشد کنند و از عملکرد اقتصادی قابل توجهی برخوردار باشند از اهداف محققین و دست اندرکاران کشاورزی می باشد. به منظور ارزیابی تحمل به خشکی ارقام آفتابگردان رو غنی آزمایشی با چهار ژنوتیپ (آیروفلور، رکورد، سیرنا و هایسون ۲۵ ) به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در بهار سال ۱۳۸۹ در شهرستان خاتم واقع در جنوب غرب استان یزد انجام پذیرفت. آبیاری به عنوان فاکتور اصلی در دو سطح (آبیاری معمولی و آبیاری همراه با تنش) و فاکتور فرعی را ژنوتیپ های آفتابگردان تشکیل دادند. تیمار بدون تنش مطابق عرف محل باتوجه به نوع خاک و شرایط آب و هوایی هر هفت روز یکبار ۵ برگی مشابه تیمار اول بود سپس دور آبیاری به ده روز – آبیاری شد و در تیمار تنش، آبیاری تا زمان استقرار گیاه تا مرحله ۶ یکبار تا پایان رسیدگی اعمال گردید. نتایج نشان داد که صفات فنولوژی (طول دوره رویشی و زایشی)، صفات مورفولو ژی (تعداد برگ، ارتفاع بوته، قطر طبق، قطر ساقه، تعداد دانه در طبق، وزن دانه در طبق، وزن هزار دانه و عملکرد ارقام) و صفات کیفی (درصد روغن، نسبت پوست به دانه و درصد دانه های پوک و نارس) به طور معنی داری تحت تأثیر تنش خشکی قرارگرفتند. همچنین با استفاده از شاخص های تحمل به خشکی شامل شاخص مقاومت به خشکیSTI)شاخص تحمل به خشکیTOL) شاخص متوسط بهره وری در دو شرایط تنش و بدون تنشMP)شاخص حساسیت به تنش SSI)و شاخص میانگین هندسیGMP) ارقام مورد ارزیابی قرار گرفتند. براساس این شاخص ها بیشترین آسیب از تنش خشکی مربوط به کاهش صفات عملکرد دانه بود. بطوری که در شرایط تنش ارقام آیروفلور و رکورد به ترتیب با متوسط ۳۴۷۷ و۳۳۹۹ کیلوگرم در هکتار به عنوان ارقام برتر و مقاوم و ارقام سیرنا و هایسون با متوسط ۲۴۷۶ و ۲۶۱۰ کیلوگرم به عنوان حساسترین ارقام نسبت به شرایط تنش خشکی شناخته شده اند و در شرایط آبیاری نرمال رقم سیرنا با متوسط ۵۰۸۴کیلوگرم در هکتار شناسایی شد.